چهارشنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۰

ویژه نامه


«إنّ فاطمه (سلام الله علیها) صدیقه شهیده»

اَللَّهُمَّ الْعَنْ اَوَّلَ ظالِمٍ ظَلَمَ حَقَّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ آخِرَ تابِعٍ لَهُ عَلى ذلِکَ.


«إنّ فاطمه (سلام الله علیها) صدیقه شهیده»

مطابق نقل های متعدد تاریخی شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها از مسلمات بوده که شکی در آن نیست . علاوه بر آن در منابع روایی شیعه و سنی نیز روایاتی با دلالت صریح در این زمینه به مارسیده است که در ادامه به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد.

در روایتی با سند صحیح در اصول کافی آمده است :

مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنِ الْعَمْرَکِیِّ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ: إِنَّ فَاطِمَهَ ع صِدِّیقَهٌ شَهِیدَهٌ وَ إِنَّ بَنَاتِ الْأَنْبِیَاءِ لَا یَطْمَثْن‏.[1]امام کاظم علیه السلام می فرمایند : فاطمه (علیهاالسلام) صدیقه ی شهیده است و دختران انبیاء دچار حیض نمی شوند.

مطابق این روایت، امام کاظم علیه السلام با به کار بردن وصف ” شهیده ” در مورد حضرت زهرا سلام الله علیها به شهادت حضرت تصریح نموده اند. مجلسی اول در شرح این حدیث می نویسد :[2]

و در روایت صحیح آمده است که امام کاظم علیه السلام فرموده اند فاطمه صدیقه ی شهیده است و دختران انبیاء دچار حیض نمی شوند. و شهادت آن حضرت صلوات الله علیها در اثر ضربه ی عمر به در و برخورد آن با شکم آن حضرت بود هنگامی که امیرالمومنین علیه السلام را برای بیعت با ابوبکر طلب کردند و قنفذ غلام عمر با اذن وی بر حضرت زهرا (علیهاالسلام) تازیانه زد و این حکایت در نزد عامه و خاصه مشهور است …. [3]

از فقهای متاخر نیز مرحوم آیت الله خویی «ره» در این زمینه چنین می نویسد:

«روایت فوق ظهور در شهادت و مظلومیت حضرت زهرا دارد» [4]

چنانچه در تبیین عنوان «شهیده» می توان چنین گفت : زنى که در اثر تهدید به احراق بیت و آتش زدن خانه‏اش و سقط جنینش و… مریض گردد و مرض او در زمان کوتاهى منجر به فوت وى شود، این فوت شرعاً و عرفاً و عقلاً قتل و شهادت محسوب مى‏گردد، و به عامل جنایت مستند مى‏باشد، و نیازى به دلیل دیگرى ندارد. از این رو است که ائمه معصومین علیهم السلام، مادر خود را شهید مى‏خواندند. چنان که حضرت موسى بن جعفر (علیه السلام) فرمود: «إنّ فاطمه (س) صدیقه شهیده»

مرحوم ملاصالح مازندرانی در تبیین عبارت «شهیده» می گوید: «براساس روایت فوق، مفهوم شهادت توسعه یافته و نه تنها به معنای قتل در معرکه بوده بلکه شامل هر قتلی که همراه با مظلومیت باشد نیز خواهد شد.»[5]

از سوی دیگر ماجرای شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها و جسارتهایی که به آن حضرت وارد آوردند حقیقتی است که علاوه بر منابع شیعه در بسیاری از منابع اهل سنت و وهابیت آمده و بزرگان آنان به این مطلب اعتراف کرده اند. ما برای روشن شدن موضوع فقط به نمونه ای از آن موارد اشاره مى‏کنیم:

ابو بکر عبداللَّه بن محمد بن ابى شیبه، شیخ و استاد بخارى و یکی از بزرگان اهل سنت در کتاب المصنف، مى‏گوید: «آنگاه که بعد از رسول ‏خدا (صلی الله علیه و آله) براى ابوبکر بیعت مى‏گرفتند، على (علیه السلام) و زبیر براى مشورت در این امر نزد فاطمه (سلام الله علیها) دختر پیامبر (صلی الله علیه و آله) رفت و آمد مى‏کردند . عمر بن خطاب با خبر گردید و به نزد فاطمه (سلام الله علیها) آمد و گفت : اى دختر رسول خدا! به خدا در نزد ما کسى از پدرت محبوبتر نیست و پس از او محبوبترین تویى! و به خدا قسم این امر مرا مانع نمى‏شود که اگر آنان نزد تو جمع شوند، دستور دهم که خانه را با آنها به آتش کشند. اسلم گفت: چون عمر از نزد فاطمه (سلام الله علیها ) بیرون شد، على (علیه السلام) و … به خانه بر گشتند. پس فاطمه (سلام الله علیها) گفت: مى‏دانید که عمر نزد من آمد و به خدا قسم یاد کرده اگر شما (بدون اینکه با ابوبکر بیعت کنید) به خانه برگردید خانه را با شما آتش مى‏زند؟ و به خدا قسم که او به سوگندش عمل خواهد کرد»[6]


[1] – الکافی،ج2،ص489و490،ح3 ط دار الحدیث.مسائل علی بن جعفر،ص325،ح811 ط موسسه آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث

[2] – روضه المتقین،ج5،ص342

[3] – و فی الصحیح، عن علی بن جعفر عن أخیه أبی الحسن علیه السلام قال: إن فاطمه صدیقه شهیده و إن بنات الأنبیاء لا یطمئن و شهادتها صلوات الله علیها کانت من ضرب عمر علیه اللعنه الباب على بطنها عند إراده أمیر المؤمنین لبیعه أبی بکر لعنه الله و ضرب قنفذ غلام عمر السوط علیها بإذنه و الحکایه مشهوره عند العامه و الخاصه …..

[4] – صراط النجاه (المحشى للخوئی)، ج 3، ص: 441 همچنین رک به صراط النجاه (للتبریزی)، ج 10، ص: 391

[5] – سمیت بها لشده تصدیقها بما جاء به أبوها، و لتصدیق قولها بالفعل و العمل، و الشهید من قتل من المسلمین فى معرکه القتال المأمور به شرعا، ثم اتسع فاطلق على کل من قتل منهم ظلما کفاطمه علیها السلام اذ قتلوها بضرب الباب على بطنها و هى حامل فسقط حملها فماتت لذلک .مازندارنی شرح الکافی .ج 7 ص 207.

[6] – کتاب المصنف ، ج 7 ، ص 432 ، حدیث 37045 ، کتاب الفتن . همین مضمون را سیوطى در مسند فاطمه ، آورده است . (سیوطى ، مسند فاطمه ، ص 36)