جمعه ۱۵ مرداد ۱۴۰۰

سوالات شرعی

معاملات فضولی و عدم رضایت مالک اول نسبت به ساخت و سازهای بعدی
پرسش

فردی زمین متعلق به دیگری را بدون رضایت مالک آن می‌فروشد خریدار نیز زمین را به نفر دوم و او نیز به نفر سوم می‌فروشد. خریدار سوم هم‌اکنون در زمین مذکور ساختمان احداث کرده است با توجه به عدم رضایت مالک اولیه به معاملات انجام شده خواهشمند است بفرمایید آیا باید قیمت زمین به مالک پرداخت شود و یا این‌که باید خود زمین به مالک باز گردد؟

پاسخ

معاملات مذکور، باطل است، ولی اگر خریدار سوم از روی ناآگاهی، در زمین مذکور بناء احداث کرده است، احتیاط، آن است که کسی که ضرر کمتری می‌کند، از ملک مذکور، رفع ید کند و دیگری، ضرر وی را بپردازد.

اجاره بها در دوران کرونا
پرسش

ساختمانی را برای استفاده مهد کودک اجاره کرده‌ایم. حکم اجاره در ایامی که مهد به دلیل شیوع کرونا به دستور متولیان امر تعطیل است، چیست؟

پاسخ

اگر بر اثر بروز مشکل مزبور، مستأجر به هیچ وجه -هرچند با تغییر کاربری- نتواند از مورد اجاره استفاده ببرد، اجاره باطل است و اگر این مشکل تنها نسبت به قسمتی از زمان اجاره پیش آمده، اجاره نسبت به آن مقدار باطل بوده و نسبت به بقیۀ آن، مستأجر اختیار فسخ دارد. ولی اگر عدم استفاده‌های دیگر از مکان مزبور، به‌جهت تنبلی یا سستی و مانند آن باشد، حق فسخ ندارد.

دریافت پورسانت
پرسش

دریافت پورسانت در مقابل معرفی مشتری یا فروش کالا و خدمات چه حکمی دارد؟

پاسخ

گرفتن چیزی به‌عنوان حق دلالی (پورسانت) در قبال کار مشروع مانعی ندارد اما در بسیاری از موارد این عنوان محقق نمی‌شود مانند آن جا که خلاف قرارداد کاری با کارفرما باشد. و از همین قبیل است اگر خلاف مصلحت کارفرما باشد. (توضیح اینکه در مواردی که امکان تأمین نیازهای کارفرما با مبلغ کمتر وجود دارد، دریافت پورسانت توسط کسی که از سوی او وکیل تأمین نیازها شده، خلاف رعایت مصلحت بوده و در معمول موارد، وکالت شامل آن نمی‌شود.)

مستثنیات دین
پرسش

من بدهکار هستم و توانایی پرداخت آن را ندارم. آیا طلبکار می‌تواند ابزار کارم مانند دستگاه تراشکاری و مانند آن را به‌عنوان طلب خود بردارد؟

پاسخ

به طور کلی هر چیزی که اگر بدهکار بخواهد بدهی خود را از آن بپردازد، موجب مشقت شدید وی باشد از مستثنیات دِین است.

خرید بسته های شانسی
پرسش

آيا خريدن بسته هاي شانسي که محتويات آن ها متغير است و از محتويات آن در هنگام خريد اطلاع نداریم، صحيح است؟

پاسخ

در صورتی که باعث شود عرفاً مبیع متفاوت گردد یا در قیمت آن اثرگذار باشد، این معامله، باطل است.

خرید سهام شرکتی که بخشی از اموالش حرام است
پرسش

سهام شرکتی را خریداری کرده‌ام و اکنون فهمیدم که برخی از معاملات آن حرام است و طبعاً بخشی از اموال آن شرکت حرام است. از طرفی اگر بخواهم خمس مال مخلوط به حرام را صدقه بدهم، اطمینان دارم که بلافاصله اموال شرکت مخلوط به حرام می‌شود. وظیفه من را بیان بفرمایید؟

پاسخ

مؤمنین در چنین مواردی مجاز هستند یک پنجم مال حلال مخلوط به حرام را هنگام فروش به فقیر پرداخت کنند. البته اگر علم به وجود حرام ندارند وظیفه ای ندارند.

خرید و فروش قسطی کالا
پرسش

برخی فروشگاه‌ها اجناسی را به‌صورت قسطی می‌فروشند ولی هر تعداد اقساط بیشتر باشد قیمت جنس را نیز افزایش می‌دهند. آیا این خرید و فروش صحیح است؟

پاسخ

فروشنده می‌تواند قیمت نسیه را بیشتر از قیمت نقد قرار دهد. البته اگر معامله به صورت نقد انجام شده، نمی‌تواند بعد از انجام معامله، به‌خاطر مهلت در پرداخت ثمن، وجه اضافی دریافت کند.

بازارهای مالی دو دویی (باینری آپشن)
پرسش

معاملات باینری_آپشن و درآمد حاصل از آنها چه حکمی دارد؟

پاسخ

این معامله باطل است ولی تصرف در وجه دریافتی، با فرض اینکه مالک پایگاه اینترنتی که پول را پرداخت می‌کند، مسلمان یا کافر ذمّی نیست، مانعی ندارد.

نایاب شدن کالای فروخته شده، هنگام تحویل به مشتری
پرسش

فروشنده لوازم خانگی، کالایی را به معامله سلف فروخته است و مبلغ آن را نقداً دریافت کرده و قرار بود که سر ماه کالا را تحویل دهد. اکنون آن کالا نایاب شده است و فروشنده قادر بر تهیه آن نیست. آیا مشتری می‌تواند معامله را بهم بزند؟ اگر فروشنده بخواهد جنسی با کیفیت بهتر از همان کالا را تحویل دهد، بر مشتری لازم است که قبول کند؟

پاسخ

الف) مشتری می‌تواند صبر کند یا معامله را بهم بزند. ب) لازم نیست قبول کند البته اگر تعیین ویژگی‌های کالا از باب حداقل مقدار لازم باشد و تحویل جنس بهتر، تحویل همان جنسی که قرار گذاشته‌اند محسوب شود، بر مشتری لازم است که قبول کند.

شرط ضمن فروش زمین
پرسش

آیا هنگام فروش زمین می‌توان شرط نمود که یک طبقه بیشتر ساختمان ساخته نشود؟

پاسخ

بله، مانعی ندارد.