جمعه ۲۸ مرداد ۱۴۰۱


ماء معین (2)

ماء معین (2)

عن مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ علیهماالسلام:‏ قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ قَالَ إِذَا غَابَ عَنْكُمْ إِمَامُكُمْ فَمَنْ يَأْتِيكُمْ ‏بِإِمَامٍ جَدِيدٍ(اصول کافی ج 1 ص 340)

دعای برای امام زمان علیه السلام :

یکی از وظائف مهم شیعیان در زمان غیبت، دعای برای امام زمان علیه السلام می باشد.امری که در بسیاری از متون و منابع دینی به طور مستقیم و غیر مستقیم مورد توصیه معصومین علیهم السلام بوده است.

در بسیاری از اعمال و مراقبت های ویژه که در زمانها یا مکانهای خاص، مأثور از اهل بیت علیهم السلام است، یکی از ادعیه ثابت در تمام این موارد، دعا برای آخرین حجت الهی علیه السلام می باشد.

از سوی دیگر در منابع روایی ادعیه مختلفی با مضامین بسیار عالی به خصوص در رابطه با امام زمان (عجل الله فرجه الشریف) وارد شده است که اهتمام به این ادعیه علاوه بر ابراز علاقه و تجدید عهد و بیعت با امام زمان علیه السلام، برکات و آثار خاص خود را خواهد داشت .در این نوشتار به چند نمونه از این ادعیه اشاره می شود .

1-دعای ندبه

دعای ندبه از اعمال سرداب مقدس امام زمان(عجّل ‏الله‏ تعالی ‏فرجه)، و نیز از اعمال عید فطر و روز جمعه است، و خواندن آن در همه اوقات مناسب است.

این دعا گرچه مربوط به امام زمان(عجل الله فرجه) است، ولی می‏توان گفت یك دور عقاید تشیع در آن آمده است.در این دعا ابتدا توحید و سپس نبوت انبیاء(صلوات‏ الله ‏علیهم)، و پیامبر(صلی الله علیه وآله) و بعد مسأله وصایت امیرالمؤمنین(علیه ‏السلام)، و فتنه‏ های پس از پیامبر(صلّی ‏الله ‏علیه ‏وآله)، آمده و پس از اشاره‏ای به ائمه(علیهم ‏السلام)، موضوع امام زمان(عجل الله فرجه)‏ آورده شده و درباره غیبت و دیگر جوانب مربوط به آن حضرت در قالب شكوای دل خطاب به حضرت آمده است و در آخر هم دعاهایی بسیار مختصر و جامع آمده است.(1)

2. دعای عهد

از امام صادق(علیه‏ السلام) روایت شده كه فرمودند:

هر كس چهل روز صبح هنگام، دعای عهد را بخواند از یاران قائم ما است و اگر قبل از ظهور آن حضرت از دنیا برود خداوند او را در زمان ظهور از قبر بیرون می‏آورد كه در خدمت حضرت باشد. خداوند به هر كلمه‏ای از این دعا هزار حسنه عطا فرماید و هزار گناه محو می ‏نماید.دعای عهد ابتدا خداوند را به اسامی و صفات می‏خواند و بعد صلوات بر امام زمان(عجّل ‏الله‏ تعالی ‏فرجه) است. سپس دعاهایی در مورد آن حضرت و فرج او و نیز حضور ما در زمان حضرت و دیدار روی حضرت دارد.(2)

3. زیارت آل یاسین

این زیارت توقیعی است كه از ناحیه مقدس امام عصر(عجّل ‏الله‏ تعالی ‏فرجه) صادر گشته و حضرت می‏فرمایند:هر گاه خواستید به ما توجه پیدا كنید همانگونه كه خداوند فرمود بگویید: سلام علی آل یاسین …

این زیارت بسیار معتبر و پرمحتوا است و می‏توان گفت: خلاصه‏ای از عقیده هر شیعه در زمان غیبت است و آنچه یك شیعه باید در زمان غیبت بداند در آن آمده است.در این زیارت ابتدا سلام‌های متعددی با مضامین بالا، خطاب به امام زمان(عجّل‏ الله‏ تعالی‏ فرجه) آمده و سپس حضرت را برای عقاید قلبی خود از اقرار به ائمه(علیهم ‏السلام)، و دیگر عقاید تشیع شاهد می‏گیرد.

در دعای بعد از زیارت آل‏یاسین هم پس از صلوات بر پیامبر(صلّی‏ الله ‏علیه ‏وآله)، دعاهایی در مورد دعا كننده دارد و بعد صلوات بر حضرت حجت(عجّل‏ الله‏ تعالی‏ فرجه) با القاب مخصوص است و بعد دعاهایی در مورد حفظ و فرج و تأیید و ظهور حضرت و درباره شیعیان آمده است.(3)

4. زیارت حضرت در حرم سامرا

زیارتی است كه شهید در مزار خود و نیز ابن مشهدی در المزار الكبیر آورده ‏اند:

هنگامی كه از زیارت دو امام در سامرا فارغ شدی بر در حرم امام زمان(عجّل‏ الله‏ تعالی ‏فرجه) بایست و بگو: السلام علیك یا خلیفة‏الله و … سپس بر در سرداب غیبت، بین دو در بایست در حالی كه …

این زیارت ابتدا سلام‌های متعددی با مضامینی بسیار سنگین دارد كه حاوی فضائل و خصایص حضرت و پاره‏ای از اعتقادات شیعه است و بعد شهادت به جوانب مختلف حضرت و مطالبی در مورد ظهور و بعد از ظهور خطاب به آن حضرت است و در آخر صلوات بر پیامبر(صلّی‏ الله‏ علیه ‏وآله) و آل آن حضرت و دعا برای تعجیل فرج به چند شكل و برای یاری خداوند بوسیله حضرت و احیای دین توسط حضرت و ایجاد امنیت توسط حضرت و برپایی عدل و برطرف شدن ظلم توسط حضرت است و به صلوات ختم می‏شود.(4)

5. زیارت امام زمان(علیه‏ السلام) در سرداب مقدس

زیارتی است كه شهید در مزار و ابن المشهدی در المزار الكبیر آورده ‏اند كه هنگام داخل شدن در سرداب خوانده می‏شود و بعد از زیارت، دوازده ركعت نماز دارد و بعد دعای «الهی عظم البلاء …» خوانده می‏شود.این زیارت هم سلام‌هایی بسیار جامع و كامل دارد كه غیر از معصوم(علیه ‏السلام) دیگری نمی‏تواند آن كلمات را بیان فرماید و در آخر حضرت را بر عقاید قلبی خود شاهد می‏گیرد و دعایی كوتاه در آخر دارد، و پس از آن نماز و صلواتی با عباراتی سنگین برای حضرت آمده است.(5)

6. صلوات بر امام زمان(عجّل‏ الله‏ تعالی‏ فرجه)

صلواتی است شامل درود بر آن حضرت و دعا برای ظهور او به عبارت‌های مختلف و همچنین دعا برای بعد از ظهور حضرت است كه همان كارها و برنامه‏ های حضرت است.(6)

7. زیارت حضرت پس از نماز صبح

زیارتی است كه هر روز پس از نماز صبح خوانده می‏شود. در این زیارت از خدا طلب صلوات بر حضرت از سوی جمیع مؤمنین می‏ نماید و همچنین تجدید بیعت با حضرت و دعا برای خود كه از یاران حضرت و اطرافیان و نگهبانان و شهیدان در ركاب حضرت باشیم.(7)

8. دعا در زمان غیبت

دعایی است كه در زمان غیبت خوانده می‏شود و به گفته شهید و ابن مشهدی از ناحیه خود حضرت وارد شده و این دعا بعد از اعمال سرداب نیز خوانده می‏شود. در این دعا ابتدا شكایت به خداوند از زمان غیبت آمده و پس از صلوات دعا برای فرج و استغاثه به پیامبر(صلّی‏ الله‏ علیه‏ وآله) و امیرالمؤمنین(علیه‏ السلام) و بعد استغاثه به امام زمان(عجّل‏ الله‏ تعالی‏ فرجه) است.(8)

9. زیارت امام زمان(علیه‏ السلام) در روز جمعه

زیارتی است كه در روز جمعه (كه روز ظهور امام زمان(عجّل‏ الله‏ تعالی‏ فرجه) خواهد بود) وارد شده است. این زیارت ابتدا سلام‌هایی است متعدد كه همه حاوی صفات و خصایص و فضایل حضرت و گاهی حاوی دعای برای فرج و دیگر جوانب حضرت است و سپس ذكر صلوات آمده و دعا برای خود كه از منتظران و یاران و شهیدان و دوستان حضرت باشیم. بعد از آن خطاب به حضرت درد دل و شكوایی دارد.(9)

10. دعا برای حضرت در شب نیمه شعبان

دعایی است كه در شب نیمه شعبان خوانده می‏شود. در این دعا خداوند را به حق مولود نیمه شعبان قسم می‏دهد و القاب و فضایل حضرت و بعد صلوات بر حضرت آمده و دعا برای حضور در ظهور حضرت و از یاران آن حضرت بودن و در آخر صلوات بر ایشان و لعن بر دشمنان ایشان ذكر شده است.(10)

11. دعا برای امام زمان(علیه ‏السلام) در روز جمعه

این دعا در اصل صلواتی است كه در اعمال روز جمعه وارد شده است. ابتدا صلوات‌هایی بر پیامبر(صلّی‏ الله ‏علیه ‏وآله) و امیرالمؤمنین(علیه ‏السلام) و ائمه(علیهم ‏السلام)، و بعد صلواتی بر همه معصومین(علیهم‏ السلام) است. سپس صلوات بر امام زمان(عجّل ‏الله ‏تعالی‏ فرجه) است و بعد دعا برای طول عمر حضرت و حفظ حضرت از انواع شرور و دعا برای رعیت و شیعیان حضرت و دعا برای فرج و ظهور حضرت به انواع مختلف و در آخر صلواتی بر پنج تن(علیهم ‏السلام)، و امام زمان(عجّل ‏الله‏ تعالی‏ فرجه) آمده است.(11)

12. دعا برای امام زمان(علیه ‏السلام) در سرداب مقدس

این دعا از امام رضا(علیه‏ السلام) نقل شده و در اعمال سرداب مقدس آمده است. ابتدا دعا برای سلامتی حضرت با القاب خاص آمده و حفظ از شرور و تأیید آن حضرت از جانب خداوند و دعا برای فرج و ظهور حضرت و انواع دعا علیه دشمنان امام زمان(عجّل‏ الله‏ تعالی ‏فرجه) و اقرار به صفات حضرت و دعا برای خود نسبت به حضرت و نیز دعاهایی كلی برای خود انسان و در آخر، صلوات بر ائمه(علیهم‏ السلام) و اقرار به فضایل و خصایص اهل‏بیت(علیهم ‏السلام) آمده است.(12)

13. دعا برای امام زمان(علیه‏ السلام) در زمان غیبت

دعایی كه ابوعمرو، عثمان بن سعید عَمری، اولین نائب از نوّاب اربعه زمان در غیبت صغری خوانده و ابوعلی محمدبن همام شنیده و او را امر نموده كه این دعا را بخواند، و سید بن طاووس نیز فرموده كه ما این دعا را از فضل خدا می‏دانیم.

در ابتدای این دعا جمله «اللهم عرّفنی نفسك…» آمده و سپس به پیامبر(صلّی‏ الله‏ علیه‏ وآله) و ائمه( علیهم‏ السلام) شهادت داده و بعد دعا برای سلامتی امام زمان(عجّل‏ الله‏ تعالی‏ فرجه) و دعا برای طول عمر حضرت است و در همه اینها معارف بالایی درباره آن حضرت آورده است. .(13)

سپس دعا برای خودمان از قبیل یقین و حالت انتظار و تسلیم در مقابل حضرت و از یاران حضرت بودن آمده است. بعد از آن دعا برای فرج و لعن بر دشمنان حضرت و دعا برای بعد از ظهور حضرت و صلوات بر ائمه(علیهم‏ السلام) و سپس شكایت از زمان و دعا علیه دشمنان حضرت و نیز تحقق یافتن تمام خوبی‌ها توسط حضرت آمده است (14)

——————————————————————————–

1- كتاب محمد بن حسین بن سفیان بزوفری (خطی)؛ المزار القدیم، راوندی (م 573 ق.)؛ المزار الكبیر، محمدبن مشهدی (م قرن 6)؛ جمال‏الاسبوع، سید بن طاووس، ص553؛ الاقبال بالاعمال، سید بن طاووس، ص295، ب87، دعا بعد صلاة عید الفطر؛ مصباح‏الزائر، سید بن طاووس، ص446، اعمال سرداب؛ بحارالانوار، محمدباقر مجلسی، ج102، ص111؛ زادالمعاد، محمدباقر مجلسی، ب11، زیارت صاحب‏الزمان(عجّل‏ الله‏ تعالی‏ فرجه)

2- مصباح‏الزائر، سید بن طاووس، ص235، 236؛ بحارالانوار، ج53، ص95، ح111؛ ج102، ص111؛ مفاتیح‏الجنان، ص539 ـ 540.

3- الاحتجاج، طبرسی، ج2، ص316- 318؛ بحارالانوار، ج53، ص171،ح57؛ ج 94،ص3؛ ج102، ص81،ح1؛ مفاتیح‏الجنان، ص523ـ 525.

4- المزار الكبیر، ابن مشهدی، ص194ـ 196؛ مزار شهید، ص62 ـ 63؛ بحارالانوار، ج102، ص116 ـ 118؛ مفاتیح‏الجنان، ص526 ـ 529.

5- المزار الكبیر، ابن مشهدی، ص196؛ مزار شهید، ص64 ـ 65؛ مصباح الزائر، سید بن طاووس، ص228، 229؛ بحارالانوار، ج102، ص101 ـ 109؛ مفاتیح‏الجنان، ص529 ـ 531.

6- مصباح الزائر، سید بن طاووس، ص228، 229؛ بحارالانوار، ج102، ص102؛ مفاتیح‏الجنان، ص531.

7- مصباح الزائر، سید بن طاووس، ص228، 229؛ بحارالانوار، ج102، ص110؛ مفاتیح‏الجنان، ص538 ـ 539.

8- المزار الكبیر، محمد ابن مشهدی، ص196؛ مزار شهید، ص64، 65؛ بحارالانوار، ج102، ص119؛ مفاتیح‏الجنان، ص531- 532، شبیه آن در ص 115 ـ 116، و نیز دعای بعد از نماز امام زمان(عجّل ‏الله‏ تعالی‏ فرجه) در بحارالانوار، ج91، ص190، و مفاتیح الجنان، ص45 ـ 46.

9- بحارالانوار، ج102، ص215؛ مفاتیح‏الجنان، ص59 ـ 60.

10- الاقبال بالاعمال، سید بن طاووس، ص 705 ـ 706؛ مفاتیح‏الجنان، ص59 ـ 60.

11- الغیبة، شیخ طوسی، ص177؛ جمال‏الاسبوع، سیدبن طاووس، ص494 ـ 504؛ بحارالانوار، ج52، ص17 ـ 22، ج94، ص181؛ مفاتیح‏الجنان، ص51 ـ 53.

12-المصباح، كفعمی، ص548؛ مصباح الزائر، سید بن طاووس، ص226، 227؛ جمال‏الاسبوع، سید بن طاووس، ص506 ـ 511؛ بحارالانوار، ج95، ص330، ح4؛ ج102، ص111؛ بحارالانوار، ج95، ص332، ح5؛ مفاتیح‏الجنان، ص541 ـ 543.

13- كمال‏الدین، شیخ صدوق، ج2، ص190؛ مصباح الزائر، سید بن طاووس، ص22ـ 223؛ جمال‏الاسبوع، سید بن طاووس، ص521 ـ 529؛ بحارالانوار، ج53، ص187، ح18؛ ج5، ص327، ح3؛ ج102، ص89؛ مفاتیح‏الجنان، ص588 ـ 591.

14-بخشی از این نوشته برگرفته از مقاله اقای محمد جواد انصاری می باشد.