یکشنبه ۰۲ آبان ۱۴۰۰

از مرحوم آیت الله سید احمد زنجانی


گزیده الکلام …؛ رحمت واسعه الهیّه


رحمت واسعه الهیّه

یکى از راجه‏ هاى هند، به کربلا مى ‏رفت؛ یکى از خدّام آستانه، از او استقبال کرده، مهار شتر کجاوه او را کشید. در این اثنا، سائلى از وى سؤال کرد. خادم خواست او را ردّ کند، گفت: توى کجاوه کسى نیست. راجه شنید، پوشش کجاوه را بلند کرد و گفت: پس من کیست؟ آن گاه، یک مشت زر به او داد. خواست سائل برود، باز صدا کرد: پس من کیست؟ یک مشت زر، باز به او داد. بعد از چند قدم نیز باز به همین منوال. خلاصه، در هر چند قدم مى‏گفت: پس من کیست؟ یک مشت زر به وى مى‏داد. بالاخره سائل باورش نشد که این همه زر را به او بدهند. ترسید که از وى پس بگیرند، فرار کرد.

ولى تو مترس؛ رحمت واسعه الهیّه محدود نیست که این‏گونه عطایا در حساب باشد و هر قدر هم زیاد شامل حال انسان گردد، ذرّه‏اى از خزائن رحمت الهى کاسته نمى‏شود؛ چون رحمت الهیّه، محدود نیست؛ چنان‏که استحقاق انسان هم محدود نیست. نمى‏بینى که حضرت رسول (صلّى ‏الله‏ علیه‏ و‏آله‏ وسلّم) هر روز، چندین میلیون بار صلوات براى حضرتش مى‏ فرستند؟ و معنى صلوات، همان درخواست کردن رحمت است از حضرت بارى، براى آن جناب. و البته خداوند نیز رحمت و برکاتش را به موجب همین درخواست‏ها، در حقّ آن حضرت جارى مى‏کند؛ مع ذلک، استحقاق آن حضرت تمام نمى ‏شود.

پس، معلوم مى‏شود که نحوه شمول رحمت در نشأه دیگر، غیر از نحوه شمول در این نشأه است؛ چون این نشأه، از جهات اربع محدود است و حدّ رحمتش، همان رفع احتیاج این عالم و دفع سقم و الم است؛ و لذا هر که در شؤونات دنیویّه، دست به بیشتر از این بیالاید، عقلا ملامتش مى ‏کنند که فایده‏ اش چیست؟! به خلاف نشأه دیگر که حدّى ندارد و هر چه از ناحیه حضرت حقّ، به بنده‏اش عطا مى‏ شود، محلّ خرج دارد. این است که براى هر عمل کوچک، آن قدر ثواب مى‏دهند که مادّیین چشمشان باز مى‏ماند و باور نمى‏کنند که براى عمل به آن کوچکى، ثواب به این بزرگى بدهند؛ و لهذا یکى از دانشمندان آن ها، همین را میزان تمییز خبر مجعول قرار داده و گفته: خبرى که متضمّن ثواب بزرگ، به عمل کوچک باشد، مجعول است. دیگر نفهمیده که این از سعه رحمت الهیّه است که خدا مى‏خواهد به اندک بهانه، بنده‏اش را مشمول آن قرار دهد؛ والّا مقام داد و بستاد نیست که سنگ و ترازو گذاشته، عمل بنده را با رحمت خدا موازنه کنند؛ آن گاه بگویند که کفه آن، با این راست نمى ‏آید.