یکشنبه ۰۴ مهر ۱۴۰۰

ویژه نامه


السَّلَامُ عَلَیْکُمْ أَیُّهَا الرَّبَّانِیُّونَ

السَّلَامُ عَلَیْکُمْ أَیُّهَا الرَّبَّانِیُّونَ

در روایت معتبری یونس کناسی به نقل از امام صادق (علیه السلام) در رابطه با چگونگی زیارت قبر سید الشهدا (علیه السلام) و اصحابش چنین می گوید:

عَنْ یُونُسَ الْکُنَاسِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا أَتَیْتَ قَبْرَ الْحُسَیْنِ ع….. ثُمَّ تَأْتِی قُبُورَ الشُّهَدَاءِ وَ تُسَلِّمُ عَلَیْهِمْ وَ تَقُولُ- السَّلَامُ عَلَیْکُمْ أَیُّهَا الرَّبَّانِیُّونَ أَنْتُمْ لَنَا فَرَطٌ وَ نَحْنُ لَکُمْ تَبَعٌ وَ نَحْنُ لَکُمْ خَلَفٌ وَ أَنْصَارٌ أَشْهَدُ أَنَّکُمْ أَنْصَارُ اللَّهِ وَ سَادَهُ الشُّهَدَاءِ فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ فَإِنَّکُمْ أَنْصَارُ اللَّهِ کَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ کَأَیِّنْ مِنْ نَبِیٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَکانُوا وَ مَا ضَعُفْتُمْ وَ مَا اسْتَکَنْتُمْ حَتَّى لَقِیتُمُ اللَّهَ عَلَى سَبِیلِ الْحَقِّ(اصول کافی ج 4 ص 574)

در روایت فوق حضرت امام صادق علیه السلام، اصحاب امام حسین علیه السلام را به ربانیون توصیف نموده و سپس در ادامه به آیه 146 آل عمران تمسک کردند. «ربیون» جمع ربّی بوده و معنای آن کسانی است که مختص به پروردگارشان بوده و به غیر او خود را مشغول نمی کنند.(المیزان ج 4 ص41) با توجه به معنای «ربّیون» و شأن نزول آیه که در رابطه با جنگ احد است خداوند متعال با یادآورى شجاعت و ایمان و استقامت مجاهدان و یاران پیامبران گذشته، مسلمانان را به شجاعت و فداکارى و پایدارى تشویق مى کند و ضمنا آن دسته اى را که از میدان احد فرار کردند سرزنش مى نماید و مى گوید: پیامبران بسیارى بودند که خدا پرستان مبارزى در صف یاران آنها قرار داشتند.

در رابطه با شأن نزول این آیه در تفسیر مجمع البیان در ذیل آیه، از امام باقر (علیه السلام) چنین نقل شده که: امیرالمؤمنین على (علیه السلام) در روز احد شصت و یک زخم برداشت و پیامبر(صلی الله علیه و آله) ام سلیم و ام عطیه را دستور داد که به معالجه جراحات آن حضرت بپردازند. چیزى نگذشت که آنها با نگرانى به خدمت پیغمبر عرضه داشتند وضع بدن على طورى است که ما هر زخمى را مى‏بندیم دیگرى گشوده مى‏شود، و زخمهاى تن او آن چنان زیاد و خطرناک است که ما از حیات او نگرانیم، پیغمبر و جمعى از مسلمانان به عنوان عیادت به منزل على وارد شدند در حالى که بدن او یک پارچه زخم و جراحت بود پیامبر با دست مبارک خود بدن او را مسح مى‏کرد و مى ‏فرمود:

کسى که در راه خدا این چنین ببیند آخرین درجه مسئولیت خود را انجام داده است! و زخمهایى که پیامبر دست بر آن مى‏کشید بزودى التیام مى‏یافت، على (علیه السلام) در این هنگام گفت الحمد للَّه که با این همه، فرار نکردم و پشت به دشمن ننمودم خداوند از کوششهاى او قدردانى کرد و آیه مذکور نازل شد.

با توجه به شأن نزول مذکور می توان به نکته ذکر این آیه در رابطه با اصحاب سید الشهدا علیه السلام دست یافت. این روایت در واقع به یکی از مهمترین صفات اصحاب سیدالشهدا علیه السلام اشاره کرده و آن را در صدر خصوصیات و ویژگیهای ایشان قرار می دهد. مطابق با روایت فوق اصحاب سید الشهدا ربیونی بودند که در راه جهاد و دفاع از دین هرگز ضعف و سستی و ذلت در برابر دشمن را به خود راه ندادند. چنانکه یکی از جلوه های زیبا در یاران امام حسین (علیه السلام) عبادت و راز و نیاز با پروردگار است. امام حسین علیه السلام در کربلا، دو بار از لشکر دشمن مهلت خواستند؛ یک بار شب عاشورا و دومین بار روز عاشورا و هر دو بار برای عبادت و راز و نیاز بود. شب عاشورا امام حسین از دشمن فرصتی خواست تا به عبادت و تلاوت بپردازد. در همین شب بود که یاران زاهد و وارسته از دنیا، از خوشحالی این که فردا سعادت شهادت نصیبشان می شد با هم مزاح می کردند مثل بریر و حبیب.

صدای نجواها و زمزمه های عاشقانه ی یاران و اهل بیت امام علیه السلام با پروردگار از میان خیمه ها به گوش می رسید. در منابع تاریخی در رابطه با این خصوصیت اصحاب چنین می خوانیم:«و بات الحسین و اصحابه تلک اللیله و لهم دوی کدوی النحل ما بین راکع و ساجد و قائم و قاعد». حسین علیه السلام و یارانش آن شب را به صبح رساندند، در حالی که زمزمه ی آنان در حالت رکوع و سجود و ایستاده و نشسته، مانند زمزمه ی زنبوران عسل شنیده می شد.(لهوف، ص 130)

همچنین در ظهر عاشورا، برای دومین بار، مهلتی خواسته شد که برای برپایی نماز بود. یاران نیز با اقتدا به مولای خویش، آخرین نمازشان را بجا آوردند تا با این حالت به ملاقات خدا بروند. از ابومخنف نقل شده که ابوثمامه به امام حسین علیه السلام گفت: … من علاقه مندم در حالی که این نمازم را که وقت آن رسیده بجای آورم و خدا را ملاقات کنم.( إبصار العین، ص 120)