سه شنبه ۰۶ مهر ۱۴۰۰

ویژه نامه


خشنودى و غضب فاطمه علیها السلام

یُریدُونَ أَنْ یُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ یَأْبَى اللَّهُ إِلاَّ أَنْ یُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ کَرِهَ الْکافِرُونَ

(سوره مبارکه توبه آیه ۳۲)

خشنودى و غضب فاطمه علیها السلام

از شیعه و سنى نقل گردیده که رضایت فاطمه علیها السلام موجب رضایت خداوند و غضب آن حضرت موجب غضب خداوند است.اهل سنت هم از راه‏هاى گوناگونى این روایت را نقل کرده‏اند :

«یا فاطمه إنّ اللّه لیغضب لغضبک و یرضى لرضاک». «اى فاطمه خداوند از غضب و ناراحتى تو غضبناک و از خشنودى تو خشنود مى‏گردد».(مستدرک حاکم، ج3/154.مجمع الزواید، ج 9/203.سنن ترمذی ابواب المناقب ماجاء فی فضل فاطمه ص ۱۰۰۷)همچنین این روایت در کتاب ذخائر العقبی از طریق محب الدین طبرى از امیر مؤمنان از رسول خدا مشابه این حدیث نقل شده است . (ذخائر العقبى،ص 39)

این حدیث شریف از جمله احادیثی است که در مورد اثبات مقام عصمت آن حضرت استفاده مى‏گردد.[1]

طبق این حدیث شریف، غضب و رضایت فاطمه علیها السلام بر رضایت و غضب خداونددلالت مى‏کند؛ به عبارت دیگر، غضب و رضایت فاطمه فرع بر رضایت و غضب الهى است که این خود از نشانه های عصمت ایشان می باشد.

زیرا رضایت و غضب انسان، رضایت و غضب الهى نمى‏گردد مگر در صورتى که این شخص معصوم و برى از هرعیبى باشد و همه زشتى‏ها و پلیدى‏ها از او محال باشد تا رضایت و غضب او در حدّ رضایت و غضب الهى باشد و نایل شدن فاطمه زهرا سلام الله علیها به چنین مقامى بهترین دلیل بر عصمت ایشان می باشد .

روشن است که در صورتی می توان خشم و غضب یک شخص را ملاک خشنودی و ناخشنودی خداوند دانست که وی جز به اجرای فرمان های الهی نیندیشد و نه تنها در عمل، بلکه در فکر و اندیشه نیز معصوم باشد. اگر فاطمه ی زهرا _ علیها السلام _ حتّی براییک بار در عمر خویش، تن به گناه می داد و یا فکر انجام آن را در سر می پروراند، پس دست کم یک مورد یافت می شد که خشنودی آن حضرت به چیزی تعلق گیرد که خداوند آن را نمی پسندد؛ در حالی که در این روایت، به صورت کلی، رضایت فاطمه _ علیها السلام _محور خشنودی الهی قرار گرفته است.

آنچه از این گونه احادیث در رابطه با عصمت زهرا استفاده مى‏کنیم اینکه؛ اگر فاطمه علیهاالسلام معصوم نبود، چگونه پیامبر خدا صلى اللَّه علیه و آله به طور مطلق خشم او را خشم خدا و رضاى او را رضاى الهى معرفى مى‏کند؟! مگر مى‏توان رضا و خشم اشخاص غیر معصوم را با رضا و خشم خدا مرتبط دانست؟![2]

ابن ابى‏الحدید پس از اعتراف بر اینکه فاطمه علیهاالسلام از جمله افرادى است که آیه‏ى تطهیر بر عصمت او دلالت دارد در این باره مى‏نویسد:

قوله علیه‏السلام: فاطمه بضعه منى، من آذاها فقد آذانى، و من آذانى فقد آذى اللَّه عز و جل یدل على عصمتها، لانها، لوکانت ممن تقارف الذنوب لم یکن من یوذیها موذیا له على کل حال… (شرح نهج‏البلاغه، ج 16، ص 273)

سخن پیامبر خدا صلى اللَّه علیه و آله در مورد فاطمه علیهاالسلام که مى‏فرمایند: هرکس او را اذیت کند، مرا اذیت کرده و کسى که مرا آزار دهد خدا را آزار داده است؛ دلیل بر معصوم بودن فاطمه علیهاالسلام است، زیرا؛ اگر فاطمه علیهاالسلام غیر معصوم بود، اذیت او در تمام حالات، اذیت پیامبر صلى اللَّه علیه و آله محسوب نمى‏شد.

از امام صادق علیه‏السلام پرسیدند: چه کسى فاطمه علیهاالسلام را غسل داد؟ آن حضرت با استناد به معصوم بودن فاطمه علیهاالسلام فرمودند:

غسلها امیرالمؤمنین لانها کانت صدیقه، و لم یکن لیغسلها الا صدیق(من لا یحضره الفقیه، ج‌1، ص: 143‌)

امیرالمؤمنین على علیه‏السلام او را غسل داد، زیرا فاطمه علیهاالسلام معصوم بود و معصوم را جز معصوم نمى‏تواند غسل دهد.

چون سائل از این جواب تعجب کرد، حضرت فرمودند: در مورد مریم نیز قضیه همین طور بود، او را کسى غسل نداد مگر حضرت عیسى.

و ان مریم احصنت فرجها – و جات بعیسى کبدر الدجى

فقد احصنت فاطم بعدها – و جات بسبطى نبى الهدى (بحارالانوار، ج 43، ص 50.)‏

مریم با پاکدامنى و عصمت خویش عیسى را به دنیا آورد که مثل ماه درخشنده و نورانى بود. و زهرا نیز بعد ‏از او پاک زیست و با مصونیت تمام دو نور دیده‏ى پیامبر خدا صلى اللَّه علیه و آله را تحویل داد. ‏

اللّهم صلّ علی محمّد و أهل بیته و صل علی البتول الطاهره الصدیقه المعصومه التقیه النقیه الرضیه المرضیه المظلومه المقهوره ، المغصوبه حقّها، الممنوعه أرثها ، المکسوره ضلعها ، المظلوم بعلها ، المقتول ولدها ، فاطمه بنت رسولک و بضعه لحمه ، حبیبه المصطفی و قرینه المرتضی و علی أبیها و بعلها و بنیها.


[1]-علاوه بر این روایت که دلیل خاص بر عصمت حضرت می باشد، آیات و روایات دیگری نیز وجود دارد که به طور عام بر عصمت ایشان دلالت می کند مانند آیه تطهیر.حدیث ثقلین .

[2]-معنای دیگر این روایت به قرینه (لام)این است که رضایت خداوند را فرع بر رضایت حضرت فاطمه سلام ‏الله علیها معنا کنیم به این معنا که خداوند متعال از خشنودی فاطمه(سلام الله علیها) خشنود شود و این مقام ‏بالاتر است از اینکه فاطمه(س) از خشنودی خدا خشنود گردد.البته واضح است که در دلالت این روایت بر ‏عصمتفرقی بین این دو معنا نخواهد بود . ‏