سه شنبه ۰۶ مهر ۱۴۰۰

ویژه نامه


رستگاری و خسارت … « لَا أَفْلَحَ قَوْمٌ اشْتَرَوْا مَرْضَاهَ الْمَخْلُوقِ بِسَخَطِ الْخَالِقِ »

رستگاری و خسارت

« لَا أَفْلَحَ قَوْمٌ اشْتَرَوْا مَرْضَاهَ الْمَخْلُوقِ بِسَخَطِ الْخَالِقِ »

هر فردی در زندگی خود ممکن است در موقعیت های مختلفی قرار گیرد که به انجام عمل یا گفته ای برخلاف وظیفه دینی اش ترغیب گردد. با توجه به همین مساله، در خصوص تکلیف انسان در شرایطی که بین انتخاب جلب ‏رضای خداوند یا کسب رضایت مردم قرار گیرد، روایات فراوانی از ائمه هدی علیهم‌السلام صادر شده که در این‌جا به چند نمونه از آنها اشاره ‏می‌کنیم:‏

1.در روایتی از پیامبر صلی الله علیه و آله چنین می خوانیم:

‏ «مَنْ طَلَبَ رِضَا النَّاسِ بِسَخَطِ اللَّهِ جَعَلَ اللَّهُ حَامِدَهُ مِنَ النَّاسِ ذَامّاً‌‏» هر کسی که با گناه و معصیت در صدد جلب رضایت مردم باشد، خداوند متعال دوستداران و تمجید کنندگان او را به دشمنان و مذمت کنندگانش تبدیل خواهد کرد.

2. شخصی از اهالی کوفه به محضر امام حسین علیه السلام چنین نوشت: «یا سَیِّدِی اَخْبِرْنِی بِخَیْرِ الدُّنْیا وَ ‏الآخِره؛ ای آقای من! خیر دنیا و آخرت را به من معرّفی کن.» حضرت در پاسخ او چنین نوشتند: «بسم اللّه ‏الرحمن الرحیم أَمَّا بَعْدُ مَنْ طَلَبَ رِضَی اللّهِ بِسَخَطِ النّاسِ کَفاهُ اللّهُ اُمُورَ النّاسِ وَمَنْ طَلَبَ رِضَی النّاسِ بِسَخَطِ ‏اللّهِ وَکَّلَهُ اللّهُ اِلَی النّاسِ؛ به نام خدای بخشنده مهربان، بعد از ستایش پروردگار، هر کسی در پی خشنودی خدا ‏باشد و مردم از او برنجند، خداوند او را در امور مردم کفایت خواهد کرد. و هر کسی برای جلب رضایت ‏مردم بکوشد که به غضب الهی بیانجامد، خداوند او را به مردم واگذارد.»‏[1]

به طور کلی رمز محبوبیت امام علیه السلام و راز ارزش و اعتبار جهانی وی را باید در معنویت و منویات عالی و ارزشمند او یافت وپیشی گرفتن او بر دیگران نیز ریشه در همین امر مهم دارد. در همین رابطه در قرآن چنین می خوانیم: «إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّبُ وَ الْعَمَلُ الصّالِحُ یَرْفَعُهُ». سخنان پاکیزه به سوی او صعود می‌کند، و عمل صالح را بالا می‌برد.فاطر/10

از بارزترین ویژگیها و اوصاف امام حسین علیه السلام وخاندان مطهرش این است که در تمام زندگی، گفتار و رفتار و ‏کردارش طبق رضایت حق و در مسیر الهی بود. جز از رضای خدا دم نزد و جز خدا ندید و جز سخن خدا ‏نشنید و راستی که او به تمام معنی یک بنده سراپا تسلیم الهی بود. ‏در حادثه جانسوز کربلا این نکته در موارد مختلفی مشاهده شده که به برخی از آنها اشاره می شود:[2]

نخست هنگامی که حضرت نامه عبیدالله بن زیاد را قرائت کرد و سپس آن را به کناری انداخت و فرمود: ‏« لَا أَفْلَحَ قَوْمٌ اشْتَرَوْا مَرْضَاهَ الْمَخْلُوقِ بِسَخَطِ الْخَالِقِ »‏[3] « ملّتى که خشنودى مردم را با خشم خدا معامله کند، هرگز رستگار نخواهد شد» و دیگر بار هنگامی که خطیب دربار یزید طبق میل ارباب خود هر چه خواست گفت، امام سجاد علیه السلام برآشفت و فرمود: «ویلک ایها الخاطب اشتریت مرضات المخلوق بسخط الخالق فتبوأ مقعدک من النار»[4] «وای بر تو ای خطیب! خشنودی مخلوقی را با خشم خالق متعال خریدی. جایگاهت پر از آتش باد»

در سخنی دیگر از حضرت علیه السلام چنین می خوانیم:« اللَّهُمَّ إِنَّکَ تَعْلَمُ أَنَّهُ لَمْ یَکُنْ مَا کَانَ مِنَّا تَنَافُساً فِی سُلْطَانٍ وَ لَا الْتِمَاساً مِنْ‏ فُضُولِ الْحُطَامِ وَ لَکِنْ لِنُرِیَ الْمَعَالِمَ مِنْ دِینِکَ وَ نُظْهِرَ الْإِصْلَاحَ فِی بِلَادِکَ وَ یَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبَادِکَ وَ یُعْمَلَ بِفَرَائِضِکَ وَ سُنَّتِکَ وَ أَحْکَامِک‏.»[5] بار خدایا! تو خود می دانی آنچه از ما سر زد، رقابت برای دستیابی به سلطنت و آرزوی زیاد کردن کالای بی ارزش دنیا نبوده است; بلکه برای این بوده که نشانه های دین تو را افراشته ببینیم و اصلاح را در شهرهایت آشکار نماییم و بندگان ستمدیده ات امنیت یابند و به واجبات و سنتها و احکام تو عمل شود .


[1] – ‏ الأمالی للصدوق، المجلس السادس و الثلاثون ح 14، ص 268، الاختصاص ص 225.‏

[2] -ثار الله ص 244

[3] -بحارالانوار. ج 44 ص 383.مقتل خوارزمی . ج 1 ص 239

[4] -بحارالانوار ج 45.ص 137

[5] -بحارالانوار ج97ص 81