یکشنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۰

ویژه نامه


قدم صدق(6)؛ السَّلَامُ عَلَیْکُمْ أَیُّهَا الرَّبَّانِیُّونَ

قدم صدق(6)

السَّلَامُ عَلَیْکُمْ أَیُّهَا الرَّبَّانِیُّونَ

در روایت معتبری یونس کناسی به نقل از امام صادق (علیه السلام) در رابطه با چگونگی زیارت قبر سید الشهدا (علیه السلام)و اصحابش چنین می گوید:

عَنْ یُونُسَ الْکُنَاسِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا أَتَیْتَ قَبْرَ الْحُسَیْنِ ع….. ثُمَّ تَأْتِی قُبُورَ الشُّهَدَاءِ وَ تُسَلِّمُ عَلَیْهِمْ وَ تَقُولُ- السَّلَامُ عَلَیْکُمْ أَیُّهَا الرَّبَّانِیُّونَ أَنْتُمْ لَنَا فَرَطٌ وَ نَحْنُ لَکُمْ تَبَعٌ وَ نَحْنُ لَکُمْ خَلَفٌ وَ أَنْصَارٌ أَشْهَدُ أَنَّکُمْ أَنْصَارُ اللَّهِ وَ سَادَهُ الشُّهَدَاءِ فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ فَإِنَّکُمْ أَنْصَارُ اللَّهِ کَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ کَأَیِّنْ مِنْ نَبِیٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَکانُوا وَ مَا ضَعُفْتُمْ وَ مَا اسْتَکَنْتُمْ حَتَّى لَقِیتُمُ اللَّهَ عَلَى سَبِیلِ الْحَقِّ(اصول کافی ج 4 ص 574)

در روایت فوق حضرت ، اصحاب امام حسین را به ربانیون توصیف نموده و سپس در ادامه به آیه 146 آل عمران تمسک کردند. «ربیون » جمع ربی بوده و معنای آن کسانی است که مختص به پروردگارشان بوده و به غیر او خود را مشغول نمی کنند(المیزان ج 4 ص41) با توجه به معنای «ربیون» و شان نزول آیه که در رابطه با جنگ احد است خداوند متعال با یادآورى شجاعت و ایمان و استقامت مجاهدان و یاران پیامبران گذشته، مسلمانان را به شجاعت و فداکارى و پایدارى تشویق مى کند و ضمنا آن دسته اى را که از میدان احد فرار کردند سرزنش مى نماید و مى گوید: پیامبران بسیارى بودند که خدا پرستان مبارزى در صف یاران آنها قرار داشتند.

در رابطه با شان نزول این آیه در تفسیر مجمع البیان در ذیل آیه، از امام باقر(علیه السلام) چنین نقل شده که: على (علیه السلام) در روز احد شصت و یک زخم برداشت و پیامبر(صلی الله علیه و آله) ام سلیم و ام عطیه را دستور داد که به معالجه جراحات آن حضرت بپردازند. چیزى نگذشت که آنها با نگرانى به خدمت پیغمبر عرضه داشتند وضع بدن على طورى است که ما هر زخمى را مى‏بندیم دیگرى گشوده مى‏شود، و زخمهاى تن او آن چنان زیاد و خطرناک است که ما از حیات او نگرانیم، پیغمبر و جمعى از مسلمانان به عنوان عیادت به منزل على وارد شدند در حالى که بدن او یک پارچه زخم و جراحت بود پیامبر با دست مبارک خود بدن او را مسح مى‏کرد و مى ‏فرمود:

کسى که در راه خدا این چنین ببیند آخرین درجه مسئولیت خود را انجام داده است! و زخمهایى که پیامبر دست بر آن مى‏کشید بزودى التیام مى‏یافت، على (علیه السلام) در این هنگام گفت الحمد للَّه که با این همه، فرار نکردم و پشت به دشمن ننمودم خداوند از کوششهاى او قدردانى کرد و آیه مذکور نازل شد.

با توجه به شان نزول مذکور می توان به نکته ذکر این آیه در رابطه با اصحاب سید الشهدا علیه السلام دست یافت . این روایت در واقع به یکی از مهمترین صفات اصحاب سیدالشهدا علیه السلام اشاره کرده و آن در صدر خصوصیات و ویژگیهای ایشان قرار می دهد . مطابق با روایت فوق اصحاب سید الشهدا ربیونی بودند که در راه جهاد و دفاع از دین هرگز ضعف و سستی و ذلت در برابر دشمن را به خود راه نداند. چنانکه یکی از جلوه‌های زیبا در یاران امام حسین (علیه‌السلام) عبادت و راز و نیاز با پروردگار می‌باشد. امام حسین علیه‌السلام در کربلا دو بار از لشکر دشمن مهلت خواستند؛ یک‌بار شب عاشورا و دومین بار روز عاشورا و هر دو بار برای عبادت و راز و نیاز بود. شب عاشورا امام حسین از دشمن فرصتی خواست تا به عبادت و تلاوت بپردازد. در همین شب بود که یاران زاهد و وارسته از دنیا، از خوشحالی این‌که فردا سعادت شهادت نصیبشان می‌شد با هم مزاح می‌کردند مثل بریر و حبیب.

صدای نجواها و زمزمه‌های عاشقانه‌ی یاران و اهل بیت امام علیه‌السلام با پروردگار از میان خیمه‌ها به گوش می‌رسید. در منابع تاریخی در رابطه با این خصوصیت اصحاب چنین می خوانیم:«و بات الحسین و اصحابه تلک اللیله و لهم دوی کدوی النحل ما بین راکع و ساجد و قائم و قاعد». حسین علیه‌السلام و یارانش آن شب را به صبح رساندند، در حالی که زمزمه‌ی آنان در حالت رکوع و سجود و ایستاده و نشسته، مانند زمزمه‌ی زنبوران عسل شنیده می‌شد.(لهوف، ص 130)

همچنین در ظهر عاشورا، برای دومین بار، مهلتی خواسته شد که برای برپایی نماز بود. یاران نیز با اقتدای به مولای خویش ، آخرین نمازشان را به جا آوردند تا با این حالت به ملاقات خدا بروند. از ابومخنف نقل شده که ابوثمامه به امام حسین علیه‌السلام گفت: … من علاقه مندم در حالی که این نمازم را که وقت آن رسیده به جای آورم و خدا را ملاقات کنم.( ابصار العین، ص 120)