دوشنبه ۱۷ مرداد ۱۴۰۱


لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ ‏مَسْجِدًا

لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ ‏مَسْجِدًا

«یرِيدُونَ أَن يُطْفِؤُواْ نُورَ اللّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللّهُ إِلاَّ أَن يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ»

در روز هشتم ماه شوّال سال يك هزار و سيصد و چهل و پنج هجرى قمرى، تمام بقاع متبرّكه و مشاهد مشرّفه ائمّه بقيع (حضرت امام حسن مجتبى، حضرت امام زين العابدين، حضرت امام محمّد باقر و حضرت امام جعفر صادق عليهم السّلام) به همراه بقيه بقاع از قبور دختران رسول الله (زينب، امّ كلثُوم و رُقَيَّه) و قبور عمّه‏هاى رسول الله (صَفِيه و عاتِكه) و قبر حضرت امُّ البنين، و قبر حضرت اسماعيل بن جعفر الصّادق، و قبر حضرت إبراهيم فرزند رسول الله(صلی الله علیه و آله)، و قبور تمامى أصحاب و تابعين و أرحام و أزواج رسول خدا، و صلحاء و أبرارى كه از شمارش بيرون است؛ همگى به دست عده ای گمراه و متعصب خراب و با خاك يكسان گشت.

این در حالیست که در روایات مذکور در کتب معتبر عامه، برجواز بنای قبور و بزرگداشت آنان روایات فراوانی وجود دارد.

به عنوان نمونه در تفسیر آیه شریفه:

«إِذْ يَتَنَازَعُونَ بَيْنَهُمْ أَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوا عَلَيْهِمْ بُنْيَانًا رَبُّهُمْ أَعْلَمُ بِهِمْ قَالَ الَّذِينَ غَلَبُوا عَلَى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ ‏مَسْجِدًا»

بعد از روشن شدن قضيه اصحاب كهف، مردم مي آيند مي بينند كه اينها در درون غار از دنيا رفته اند. كساني ‏كه آنجا حاضر شدند، دو دسته بودند؛ يك دسته كفار و يك دسته مؤمنين. نزاعي در گرفت.- يك عده گفتند كه ‏بر روي قبر اصحاب كهف، ساختمان يادبودي بناء مي كنيم. عده اي كه قدرت بيشتري داشتند و غلبه پيدا ‏كردند بر دسته اول، گفتند كه ما بر روي قبر آنها مسجد بناء مي كنيم.‏

در کتاب تفسير طبري در رابطه با جواز بنای مسجد بر روی قبور و نماز خواندن چنین آمده است :

فقال المشركون نبني عليهم بنيانا، فإنهم أبناء آبائنا و نعبد الله فيها؛ و قال المسلمون: نحن أحق بهم، هم منا، ‏نبني عليهم مسجدا نصلي فيه و نعبد الله فيه.‏

مشركين گفتند: ما بر روي قبر آنان ساختمان يادبودي بناء مي كنيم، چون آنان فرزندان اجداد ما هستند. ‏مسلمانان گفتند: ما سزاوارتريم، چون آنان مؤمن و موحد بودند و بر روي قبر آنها مسجد بناء مي كنيم و در ‏اين مسجد عبادت مي كنيم.‏ (جامع البيان طبري، ج15، ص278 – درالمنثور سيوطي، ج4، ص217 – فتح القدير، ج3، ص277‏)

همچنین زمخشری در تفسیر این آیه چنین می گوید:‏

لنتخذن على باب الكهف مسجدا، يصلي فيه المسلمون و يتبركون بمكانهم: بر درب غار، مسجدي بناء مي كنيم تا مسلمانان در آنجا نماز بخوانند و به محل دفن اصحاب كهف تبرك ‏بجويند.‏(كشاف زمخشري، ج2، ص477 – تفسير نسفي، ج3، ص8‏)

همچنین در آیه 36 سوره نور چنین می خوانیم:

فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَ الْآَصَالِ.(در خانه هايي كه خداوند اجازه داده است تا اين خانه ها برافراشته شود و نام خدا در اين خانه ها برده شود و صبحگاهان و عصرگاهان، تسبيح خداوند در آنجا گفته شود.)

همچنین در بسیاری از روایات مذکور در منابع عامه در رابطه با زیارت اهل بقیع چنین می خوانیم:

قال صلى الله عليه و آله و سلم: أتاني جبريل فقال: إنَّ ربك يأمرك أنْ تأتي أهل البقيع فتستغفر لهم، قالت: كيف أقول لهم يا رسول اللّه؟ قال: قولي: السلام على أهل الديار من المؤمنين و المسلمين، يرحم اللّه المستقدمين منا و المستأخرين، و إنّا إنْ شاء اللّه بكم لاحقون» (صحيح مسلم 2: 671- 975و الطبراني في معجمه الكبير 2: 33، و الهيثمي في مجمع الفوائد 3: 60، و المتقي الهندي في كنز العمال 13: 301- 36866.)

برخی از بزرگان اهل سنت مانند ابن عباس و مجاهد در رابطه با معنای ( تُرْفَعَ )رای داده اند که مراد از تُرْفَعَ يعني:‏(تُبني و تُعلي): ساختمان بناء شود و برافراشته شود.‏(تفسير بحر المحيط، ج6، ص421 – زاد المسير ابن جوزي، ج5، ص364‏)

از سوی دیگر در بسیاری از منابع دیگر عامه به این نکته تصریح شده که توسط خلیفه دوم، برای قبر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) دیواری بنا شده است.( وفاء الوفاء سمهودي، ج2، ص541‏)در این کتاب نیز چنین می خوانیم: و بَنَت عائشة حائطا بينها و بين القبور و كانت تسكنها و تصلي فيها قبل الحائط و بعده.

عايشه در كنار قبر پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، قبل از اينكه ديواري بر اطراف قبر نبي مكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) بناء شود و بعد از بناء ديوار، در آنجا هم سكونت داشت و هم عبادت مي كرد(وفاء الوفاء سمهودي، ج2، ص544)