چهارشنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۰

ویژه نامه


لَنَتَّخِذَنَّ عَلَیْهِمْ ‏مَسْجِدًا

لَنَتَّخِذَنَّ عَلَیْهِمْ ‏مَسْجِدًا

«یرِیدُونَ أَن یُطْفِؤُواْ نُورَ اللّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَیَأْبَى اللّهُ إِلاَّ أَن یُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ کَرِهَ الْکَافِرُونَ»

در روز هشتم ماه شوّال سال یک هزار و سیصد و چهل و پنج هجرى قمرى، تمام بقاع متبرّکه و مشاهد مشرّفه ائمّه بقیع (حضرت امام حسن مجتبى، حضرت امام زین العابدین، حضرت امام محمّد باقر و حضرت امام جعفر صادق علیهم السّلام) به همراه بقیه بقاع از قبور دختران رسول الله (زینب، امّ کلثُوم و رُقَیَّه) و قبور عمّه‏هاى رسول الله (صَفِیه و عاتِکه) و قبر حضرت امُّ البنین، و قبر حضرت اسماعیل بن جعفر الصّادق، و قبر حضرت إبراهیم فرزند رسول الله(صلی الله علیه و آله)، و قبور تمامى أصحاب و تابعین و أرحام و أزواج رسول خدا، و صلحاء و أبرارى که از شمارش بیرون است؛ همگى به دست عده ای گمراه و متعصب خراب و با خاک یکسان گشت.

این در حالیست که در روایات مذکور در کتب معتبر عامه، برجواز بنای قبور و بزرگداشت آنان روایات فراوانی وجود دارد.

به عنوان نمونه در تفسیر آیه شریفه:

«إِذْ یَتَنَازَعُونَ بَیْنَهُمْ أَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوا عَلَیْهِمْ بُنْیَانًا رَبُّهُمْ أَعْلَمُ بِهِمْ قَالَ الَّذِینَ غَلَبُوا عَلَى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَیْهِمْ ‏مَسْجِدًا»

بعد از روشن شدن قضیه اصحاب کهف، مردم می آیند می بینند که اینها در درون غار از دنیا رفته اند. کسانی ‏که آنجا حاضر شدند، دو دسته بودند؛ یک دسته کفار و یک دسته مؤمنین. نزاعی در گرفت.- یک عده گفتند که ‏بر روی قبر اصحاب کهف، ساختمان یادبودی بناء می کنیم. عده ای که قدرت بیشتری داشتند و غلبه پیدا ‏کردند بر دسته اول، گفتند که ما بر روی قبر آنها مسجد بناء می کنیم.‏

در کتاب تفسیر طبری در رابطه با جواز بنای مسجد بر روی قبور و نماز خواندن چنین آمده است :

فقال المشرکون نبنی علیهم بنیانا، فإنهم أبناء آبائنا و نعبد الله فیها؛ و قال المسلمون: نحن أحق بهم، هم منا، ‏نبنی علیهم مسجدا نصلی فیه و نعبد الله فیه.‏

مشرکین گفتند: ما بر روی قبر آنان ساختمان یادبودی بناء می کنیم، چون آنان فرزندان اجداد ما هستند. ‏مسلمانان گفتند: ما سزاوارتریم، چون آنان مؤمن و موحد بودند و بر روی قبر آنها مسجد بناء می کنیم و در ‏این مسجد عبادت می کنیم.‏ (جامع البیان طبری، ج15، ص278 – درالمنثور سیوطی، ج4، ص217 – فتح القدیر، ج3، ص277‏)

همچنین زمخشری در تفسیر این آیه چنین می گوید:‏

لنتخذن على باب الکهف مسجدا، یصلی فیه المسلمون و یتبرکون بمکانهم: بر درب غار، مسجدی بناء می کنیم تا مسلمانان در آنجا نماز بخوانند و به محل دفن اصحاب کهف تبرک ‏بجویند.‏(کشاف زمخشری، ج2، ص477 – تفسیر نسفی، ج3، ص8‏)

همچنین در آیه 36 سوره نور چنین می خوانیم:

فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ یُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ یُسَبِّحُ لَهُ فِیهَا بِالْغُدُوِّ وَ الْآَصَالِ.(در خانه هایی که خداوند اجازه داده است تا این خانه ها برافراشته شود و نام خدا در این خانه ها برده شود و صبحگاهان و عصرگاهان، تسبیح خداوند در آنجا گفته شود.)

همچنین در بسیاری از روایات مذکور در منابع عامه در رابطه با زیارت اهل بقیع چنین می خوانیم:

قال صلى الله علیه و آله و سلم: أتانی جبریل فقال: إنَّ ربک یأمرک أنْ تأتی أهل البقیع فتستغفر لهم، قالت: کیف أقول لهم یا رسول اللّه؟ قال: قولی: السلام على أهل الدیار من المؤمنین و المسلمین، یرحم اللّه المستقدمین منا و المستأخرین، و إنّا إنْ شاء اللّه بکم لاحقون» (صحیح مسلم 2: 671- 975و الطبرانی فی معجمه الکبیر 2: 33، و الهیثمی فی مجمع الفوائد 3: 60، و المتقی الهندی فی کنز العمال 13: 301- 36866.)

برخی از بزرگان اهل سنت مانند ابن عباس و مجاهد در رابطه با معنای ( تُرْفَعَ )رای داده اند که مراد از تُرْفَعَ یعنی:‏(تُبنی و تُعلی): ساختمان بناء شود و برافراشته شود.‏(تفسیر بحر المحیط، ج6، ص421 – زاد المسیر ابن جوزی، ج5، ص364‏)

از سوی دیگر در بسیاری از منابع دیگر عامه به این نکته تصریح شده که توسط خلیفه دوم، برای قبر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) دیواری بنا شده است.( وفاء الوفاء سمهودی، ج2، ص541‏)در این کتاب نیز چنین می خوانیم: و بَنَت عائشه حائطا بینها و بین القبور و کانت تسکنها و تصلی فیها قبل الحائط و بعده.

عایشه در کنار قبر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)، قبل از اینکه دیواری بر اطراف قبر نبی مکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) بناء شود و بعد از بناء دیوار، در آنجا هم سکونت داشت و هم عبادت می کرد(وفاء الوفاء سمهودی، ج2، ص544)