سه شنبه ۲۸ دی ۱۴۰۰


لِمِثْلِ هَذَا فَلْيَعْمَلِ الْعَامِلُونَ

لِمِثْلِ هَذَا فَلْيَعْمَلِ الْعَامِلُونَ

توصیه های امام صادق علیه السلام به عبدالله بن جندب

عبدالله بن جندب کوفي وجود مقدس امام صادق، امام کاظم و امام رضا عليهم‏السلام را درک نمود و از جانب امام کاظم و امام رضا عليهما‏السلام وکيل بود. او مردي عابد بوده و نزد امام کاظم و امام رضا عليهماالسلام منزلتي بلند داشت. مرحوم کشي در رجال خود مي‏گويد: «او به حضرت رضا [يا حضرت کاظم] گفت: آيا شما از من راضي هستيد؟ امام عليه‏السلام فرمود: آري، به خدا سوگند خدا و رسول او صلي الله عليه و آله نيز از تو راضي هستند.

امام صادق عليه‏السلام به عبدالله بن جندب وصيت‏ها و سفارشات زيبا و جامعي فرموده‏اند که فرازهايي از آن را بيان مي‏کنيم.

1.تقوا و دوری از گناه:

امام صادق عليه‏السلام فرمود: اي عبدالله جندب، کسي که بر عمل خود تکيه نمايد هلاک مي‏شود و کسي که از معصيت و نافرماني خدا باکي نداشته باشد، نجات نخواهد يافت. عبدالله جندب گفت: پس چه کسي نجات خواهد يافت؟ امام عليه السلام فرمود: آنهايي که بين ترس و اميد هستند و قلب‏هاي آنان از شوق به ثواب الهي و خوف از عذاب او، گويي در چنگال پرنده اي قرار گرفته است.

سپس فرمود: اي فرزند جندب، کسي که بخواهد خداوند او را به حورالعين تزويج نمايد و به نور الهي روي آورد، بايد برادر مؤمن خود را مسرور نمايد.

2.دامها و کمین گاههای شیطان:

اي فرزند جندب، شيطان دام‏هاي فراواني دارد که به وسيله‏ي آنها مردم را صيد مي‏کند، پس شما خود را از دام‏ها و کمين گاه‏هاي صيد او دور کنيد. عبدالله جندب گفت: اي فرزند رسول خدا! دام ها و کمين گاه‏هاي شيطان چيست؟ امام عليه‏السلام فرمود: کمين گاه‏هاي او اين است که انسان را از احسان به برادران ديني خود باز مي‏دارد، و اما دام‏هاي او اين است که انسان را در خواب غفلت قرار مي‏دهد تا نماز واجب خداوند را در وقت آن نخواند. سپس فرمود: آگاه باشيد! که هيچ عبادتي نزد خداوند بهتر از قيام و حرکت براي زيارت برادران ديني و احسان به آنان نيست. سپس فرمود: واي بر کساني که مي‏خوابند و از نماز خدا غافل مي‏مانند و خدا و آيات قرآن را استهزا مي‏نمايند؛ آنان کساني هستند که در قيامت بهره اي از رحمت خدا نمي‏برند و خداوند به آنان نظر رحمت نمي‏افکند و اعمالشان را نمي‏پذيرد و عذاب دردناکي خواهند داشت.

اي فرزند جندب، کسي که براي انجام حاجت برادر ديني خود سعي و کوشش نمايد مانند کسي خواهد بود که بين صفا و مروه سعي نموده باشد و کسي که حاجت برادر ديني خود را برآورده نمايد، مانند کسي خواهد بود که در جنگ احد و بدر براي رضاي خدا در خون خود غلطيده باشد و خداوند هيچ امتي را در دنيا عذاب و کيفر ننموده مگر به اين علت که حقوق برادران ديني فقير خود را سبک شمرده اند…..

3.امید به عفو و رحمت الهی:

[اي فرزند جندب،] به گونه اي به خدا اميد [عفو و رحمت] داشته باش که اميد تو سبب گناه و نافرماني خدا نشود و به گونه اي از خدا بترس که از رحمت او مأيوس نشوي و به سخنان و ستايش‏هاي افراد نادان مغرور مشو؛ چرا که ستايش آنان سبب غرور و تکبر و ظلم تو خواهد شد.

[و بدان که] بهترين اعمال، عبادت خدا و تواضع و فروتني مي‏باشد. [اي فرزند جندب،] براي اصلاح دنياي ديگران، آخرت خود را ضايع مکن و به آنچه خداوند روزي تو نموده، قانع باش و طمع و آرزوي چيزي که دست تو به آن نمي‏رسد را مکن؛ چرا که هر که قانع به داده‏هاي خدا باشد احساس کمبود نمي‏کند و هر که قانع نباشد از داده‏هاي خدا سير نمي‏شود. [و بکوش تا] بهره‏ي خود را از دنيا براي آخرت خويش برداري…..

4.پرهیز از مجادله :

[اي فرزند جندب] با کسي که مهارت کاري دارد و اهل آن است بحث و جدل مکن؛ و از سفيه و نادان پيروي مکن، و قبل از شروع هر کاري آن را به دقت زير و روي کن تا گرفتار پشيماني نشوي، نفس خود را دشمن خويش بدان و همواره با او ستيزه کن، اگر به کسي احساني نمودي با منت نهادن و به ياد آوردن، آن را فاسد مکن بلکه با احسان بزرگ تري به آن ادامه بده؛ چرا که اين عمل از نظر اخلاقي بسيار زيبا و پاداش آن نيز در روز قيامت حتمي‏ خواهد بود، و بر تو باد به سکوت و خاموشي؛ چرا که آن دليل حلم تو خواهد بود خواه عالم باشي و خواه جاهل؛ چرا که سکوت نزد علما و دانشمندان براي تو زينت است و در مقابل جاهلان و نادان‏ها پوشش خواهد بود.

5. زیان های غفلت از نماز

«ویل للساهین عن الصلوات، النائمین فی الخلوات، المستهزئین بالله و آیاته فی الفترات، اولئک لاخلاق لهم فی الاخره و لایکلمهم الله و لا ینظرالیهم یوم القیمه و لایزکیهم و لهم عذاب الیم »; وای برغفلت کنندگان از نماز، خواب رفته گان در خلوت ها و آن ها که در زمان ضعف دین، خدا و نشانه هایش را تمسخر می کنند.آن ها هیچ بهره ای درآخرت ندارند. خداوند در روز قیامت با آن ها سخن نمی گوید و به آن ها نگاه نمی کند و آن ها را نمی بخشد و برای آن ها عذابی دردناک است.

امام صادق(علیه السلام) در ادامه سفارش هایش به عبدالله بن جندب فرمود:

«یابن جندب! اقل النوم باللیل و الکلام بالنهار فما فی الجسد شییء اقل شکرا من العین و اللسان، فان ام سلیمان فالت لسلیمان(علیه السلام) یا بنی ایاک و النوم فانه یفقرک یوم یحتاج الناس الی اعمالهم »; ای پسر جندب! در شب کم بخواب و در روز کم بگو، زیرا در جسم آدمی عضوی کم سپاس تر از چشم و زبان نیست. همانا مادر سلیمان به سلیمان گفت: پسرم! از خواب بپرهیز، زیرا تو را در روزی که مردم به اعمال و کردار خود نیازمندند، سخت محتاج می کند.

منابع: بحارالانوار، ج 78، ص 279، ح 113. رجال کشی، ص 58