سه شنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۰

ویژه نامه


لِمِثْلِ هَذَا فَلْیَعْمَلِ الْعَامِلُونَ

لِمِثْلِ هَذَا فَلْیَعْمَلِ الْعَامِلُونَ

توصیه های امام صادق علیه السلام به عبدالله بن جندب

عبدالله بن جندب کوفی وجود مقدس امام صادق، امام کاظم و امام رضا علیهم‏السلام را درک نمود و از جانب امام کاظم و امام رضا علیهما‏السلام وکیل بود. او مردی عابد بوده و نزد امام کاظم و امام رضا علیهماالسلام منزلتی بلند داشت. مرحوم کشی در رجال خود می‏گوید: «او به حضرت رضا [یا حضرت کاظم] گفت: آیا شما از من راضی هستید؟ امام علیه‏السلام فرمود: آری، به خدا سوگند خدا و رسول او صلی الله علیه و آله نیز از تو راضی هستند.

امام صادق علیه‏السلام به عبدالله بن جندب وصیت‏ها و سفارشات زیبا و جامعی فرموده‏اند که فرازهایی از آن را بیان می‏کنیم.

1.تقوا و دوری از گناه:

امام صادق علیه‏السلام فرمود: ای عبدالله جندب، کسی که بر عمل خود تکیه نماید هلاک می‏شود و کسی که از معصیت و نافرمانی خدا باکی نداشته باشد، نجات نخواهد یافت. عبدالله جندب گفت: پس چه کسی نجات خواهد یافت؟ امام علیه السلام فرمود: آنهایی که بین ترس و امید هستند و قلب‏های آنان از شوق به ثواب الهی و خوف از عذاب او، گویی در چنگال پرنده ای قرار گرفته است.

سپس فرمود: ای فرزند جندب، کسی که بخواهد خداوند او را به حورالعین تزویج نماید و به نور الهی روی آورد، باید برادر مؤمن خود را مسرور نماید.

2.دامها و کمین گاههای شیطان:

ای فرزند جندب، شیطان دام‏های فراوانی دارد که به وسیله‏ی آنها مردم را صید می‏کند، پس شما خود را از دام‏ها و کمین گاه‏های صید او دور کنید. عبدالله جندب گفت: ای فرزند رسول خدا! دام ها و کمین گاه‏های شیطان چیست؟ امام علیه‏السلام فرمود: کمین گاه‏های او این است که انسان را از احسان به برادران دینی خود باز می‏دارد، و اما دام‏های او این است که انسان را در خواب غفلت قرار می‏دهد تا نماز واجب خداوند را در وقت آن نخواند. سپس فرمود: آگاه باشید! که هیچ عبادتی نزد خداوند بهتر از قیام و حرکت برای زیارت برادران دینی و احسان به آنان نیست. سپس فرمود: وای بر کسانی که می‏خوابند و از نماز خدا غافل می‏مانند و خدا و آیات قرآن را استهزا می‏نمایند؛ آنان کسانی هستند که در قیامت بهره ای از رحمت خدا نمی‏برند و خداوند به آنان نظر رحمت نمی‏افکند و اعمالشان را نمی‏پذیرد و عذاب دردناکی خواهند داشت.

ای فرزند جندب، کسی که برای انجام حاجت برادر دینی خود سعی و کوشش نماید مانند کسی خواهد بود که بین صفا و مروه سعی نموده باشد و کسی که حاجت برادر دینی خود را برآورده نماید، مانند کسی خواهد بود که در جنگ احد و بدر برای رضای خدا در خون خود غلطیده باشد و خداوند هیچ امتی را در دنیا عذاب و کیفر ننموده مگر به این علت که حقوق برادران دینی فقیر خود را سبک شمرده اند…..

3.امید به عفو و رحمت الهی:

[ای فرزند جندب،] به گونه ای به خدا امید [عفو و رحمت] داشته باش که امید تو سبب گناه و نافرمانی خدا نشود و به گونه ای از خدا بترس که از رحمت او مأیوس نشوی و به سخنان و ستایش‏های افراد نادان مغرور مشو؛ چرا که ستایش آنان سبب غرور و تکبر و ظلم تو خواهد شد.

[و بدان که] بهترین اعمال، عبادت خدا و تواضع و فروتنی می‏باشد. [ای فرزند جندب،] برای اصلاح دنیای دیگران، آخرت خود را ضایع مکن و به آنچه خداوند روزی تو نموده، قانع باش و طمع و آرزوی چیزی که دست تو به آن نمی‏رسد را مکن؛ چرا که هر که قانع به داده‏های خدا باشد احساس کمبود نمی‏کند و هر که قانع نباشد از داده‏های خدا سیر نمی‏شود. [و بکوش تا] بهره‏ی خود را از دنیا برای آخرت خویش برداری…..

4.پرهیز از مجادله :

[ای فرزند جندب] با کسی که مهارت کاری دارد و اهل آن است بحث و جدل مکن؛ و از سفیه و نادان پیروی مکن، و قبل از شروع هر کاری آن را به دقت زیر و روی کن تا گرفتار پشیمانی نشوی، نفس خود را دشمن خویش بدان و همواره با او ستیزه کن، اگر به کسی احسانی نمودی با منت نهادن و به یاد آوردن، آن را فاسد مکن بلکه با احسان بزرگ تری به آن ادامه بده؛ چرا که این عمل از نظر اخلاقی بسیار زیبا و پاداش آن نیز در روز قیامت حتمی‏ خواهد بود، و بر تو باد به سکوت و خاموشی؛ چرا که آن دلیل حلم تو خواهد بود خواه عالم باشی و خواه جاهل؛ چرا که سکوت نزد علما و دانشمندان برای تو زینت است و در مقابل جاهلان و نادان‏ها پوشش خواهد بود.

5. زیان های غفلت از نماز

«ویل للساهین عن الصلوات، النائمین فی الخلوات، المستهزئین بالله و آیاته فی الفترات، اولئک لاخلاق لهم فی الاخره و لایکلمهم الله و لا ینظرالیهم یوم القیمه و لایزکیهم و لهم عذاب الیم »; وای برغفلت کنندگان از نماز، خواب رفته گان در خلوت ها و آن ها که در زمان ضعف دین، خدا و نشانه هایش را تمسخر می کنند.آن ها هیچ بهره ای درآخرت ندارند. خداوند در روز قیامت با آن ها سخن نمی گوید و به آن ها نگاه نمی کند و آن ها را نمی بخشد و برای آن ها عذابی دردناک است.

امام صادق(علیه السلام) در ادامه سفارش هایش به عبدالله بن جندب فرمود:

«یابن جندب! اقل النوم باللیل و الکلام بالنهار فما فی الجسد شییء اقل شکرا من العین و اللسان، فان ام سلیمان فالت لسلیمان(علیه السلام) یا بنی ایاک و النوم فانه یفقرک یوم یحتاج الناس الی اعمالهم »; ای پسر جندب! در شب کم بخواب و در روز کم بگو، زیرا در جسم آدمی عضوی کم سپاس تر از چشم و زبان نیست. همانا مادر سلیمان به سلیمان گفت: پسرم! از خواب بپرهیز، زیرا تو را در روزی که مردم به اعمال و کردار خود نیازمندند، سخت محتاج می کند.

منابع: بحارالانوار، ج 78، ص 279، ح 113. رجال کشی، ص 58