الاربعاء 12 جُمادى الأولى 1444 - چهارشنبه ۱۶ آذر ۱۴۰۱


هی الصدّیقة الصغرى

«الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالاتِ اللَّهِ وَیَخْشَوْنَهُ وَلَا یَخْشَوْنَ أَحَداً إِلَّااللَّهَ»‏

حضرت زینب علیها السلام بدون شک یکی از تاثیر گذارترین زنان در طول تاریخ اسلام می باشد .تاثیر شگرف حضور ایشان در کربلا و اسرا و نقش موثر ایشان در خنثی کردن تبلیغات دشمن جزء روشن ترین و ماندگارترین صحنه های تاریخ اسلام می باشد.

او با شجاعتي تحسين برانگيز رو در روي يزيد و درباريانش با قوّت و قدرت پيروزي حق و شکست باطل ‏را اعلان نمود و فرمود: فَکِد کَيدَک واسْعَ سَعيَک، فواللَّه لا تَمحوا ذکرَنا، ولا تُميتُ وحيَنا… يزيد! هر حيله‏اي ‏که داري به کار گير و هر تلاشي مي‏تواني انجام ده، سوگند به خداوند که هرگز نخواهي‏ توانست نام و ياد ما ‏را از ذهن‏ها محو کني و يا آيين و وحي ما را از ميان برداري… اين سخنان را زن داغديده‏اي بيان داشت که ‏يزيديان عزيزترين کسان او را با دلخراش‏ترين وضع ممکن به شهادت رسانده‏اند و خود سرپرستي زنان و ‏کودکاني را برعهده دارد که دلهايشان داغدار و اشک‏هايشان جاري است. ‏

حضرت سجاد علیه السلام در توصیف عمه خود چنین می فرماید:

اِنَّ عَمَّتي زَيْنَب کانَتْ تُؤَدّي صَلَواتِها مِنْ قِيام، اَلفَرائِضَ وَ النَّوافِلَ، عِنْدَ ‏مَسيرِنا مِنَ الکُوفَةِ اِلَي الشّامِ، وَ في بَعْضِ المَنازِل تُصَلّي مِنْ جُلُوسٍ لِشِدَّةِ الجُوعِ وَ الضَّعْفِ مُنْذُ ثَلاثِ لَيالٍ؛ ‏لاَنَّها کانَتْ تَقْسِمُ ما يُصيبُها مِنَ الطَّعامِ عَلَي الاَطْفالِ، لِاَنَّ القَوْمَ کانُوا يَدْفَعُونَ لِکُلِّ واحِدٍ مِنّارغيفاً واحِداً مِنَ ‏الخُبْزِ فِي اليَوْمِ وَ اللَّيلَة [همانا عمه‏ام زينب همه نمازهاي واجب و مستحب خود را در طول مسيرما از کوفه به ‏شام ايستاده مي‏خواند و در بعضي از منزل‏ها نشسته نماز خواند و اين هم به‏جهت گرسنگي و ضعف او بود، ‏زيرا سه شب بود که غذايي را که به او مي‏دادند ميان اطفال تقسيم مي‏کرد، چون که آن مردمان (سنگدل) در ‏هر شبانه روز به ما يک قرص نان بيشتر نمي‏دادند.

(رياحين الشريعه، ج 3، ص 62)‏

علامه مامقانی در باره حضرت چنین می فرماید:

زینب، و ما زینب!و ما أدراك ما زینب! هی عقیلة بنی هاشم، و قد حازت من ‏الصفات الحمیدة ما لم یحزها بعد امّها أحد، حتّى حقّ أن یقال: هی الصدّیقة الصغرى ‏(مستدرك عوالم العلوم، ص:950‏)

از سوی دیگر این ارادت و شیفتگی منحصر به شیعیان نبوده بلکه بسیاری از بزرگان و عالمان اهل سنت بدان نیز معترف می باشند .

براى نمونه ابن اثير از مورخين بزرگ اهل سنت مى‏گويد: «وكانت زينب امراة عاقلة لبيبة جزلة … وهو يدل ‏على عقل وقوة جنان; (اسد الغابة، ابن اثير، دارالمعرفة، ج‏5، ص‏300) زينب زنى بود عاقل و خردمند و با زكاوت … و اين (يعنى كلام حضرت زينب ‏در مجلس يزيد) برعقل و قوت قلب [و پايدارى او] دلالت مى‏كند .»‏

همچنين جلال الدين سيوطى از مفسرين اهل سنت مى‏گويد: «وكانت لبيبة جذلة عاقلة لها قوة جنان (فاطمة الزهراء بهجة المصطفی، ص ۶۴۰٫) ‏زينب بانويى خردمند و عاقل بود و از قوت قلب [و مقاومت] برخوردار بود .»‏

و اين هم بخشي از گفتار محمد غالب شافعي يکي از نويسندگان مصري که در شماره 27 سال اول مجله ‏الاسلام گفته‏است: يکي از بزرگترين زنان اهل‏بيت از نظر حسب و نسب، و از بهترين بانوان طاهره که داراي ‏روحي بزرگ و مقام تقوا، آينه سرتاپا نماي مقام رسالت و ولايت بوده حضرت سيده زينب دختر علي بن‏ابي ‏طالب کرم‏اللَّه وجهه است که به‏نحو کامل او را تربيت کرده بودند او از پستان علم و دانش خاندان نبوت ‏سيراب شده بود تا آنجا که در فصاحت و بلاغت يکي از آيات بزرگ الهي به شمار مي‏رفت، و در حلم و ‏کرم و بينايي و بصيرت در تدبير کارها در ميان خاندان بني‏هاشم و بلکه عرب مشهور شد و ميان جمال و ‏جلال، و سيرت و صورت، و اخلاق و فضيلت را جمع‏کرده بود شبها در حال عبادت و روزها را روزه ‏داشت و به تقوا و پرهيز کاري معروف بود.

همسر حضرت زينب‏

‏ یکی از نکات برجسته در حیات طیبه حضرت زینب علیها السلام، ازدواج با عبدالله بن جعفر بن ابی طالب(برادرزاده اميرالمؤمنين عليه السلام) می باشد.

عبداللَّه بن جعفر يکي از شخصيتهاي‏ مشهور اسلام و از سخاوتمندان بنام و معروف است. ‏پدرش جعفر بن ابي‏طالب از مسلمانان شجاع و دلير صدر اسلام و از سخنوران و فصحاي عرب بود عبداللَّه ‏بن‏جعفر گذشته از شخصيت بزرگ و اصالت خانوادگي و انتسابش به خاندان نبوت و بزرگان قريش، داراي ‏کمالاتي چون جود و کرم نيز بود که سبب سيادت و بزرگي بيشتري براي او شد تا آنجا که يکي از ‏سخاوتمندان مشهور عرب گرديد و او را بحرالجود – درياي سخاوت – ناميدند.( قاموس الرجال، ج‏5، ‏ص‏411)‏

ابن حجر در کتاب تهذيب التهذيب مي‏نويسد: عبداللَّه از کساني است که از پيغمبرصلي الله عليه وآله و ‏عمويش علي‏بن‏ابي‏طالب عليه السلام و مادرش اسماء حديث نقل کرده است و جمع زيادي مانند حضرت ‏ابوجعفر محمد بن‏علي ابن‏الحسين عليه السلام، حسن بن‏حسن بن‏علي، قاسم بن‏محمد ابن‏ابي‏بکر، عبداللَّه ‏بن‏حسن، عروة بن‏زبير و ديگران نيز از او حديث نقل کرده‏اند. ابن ابي‏الحديد و ديگران داستانهايي از او نقل ‏کرده‏اند به ويژه دفاعي که عبداللَّه در حضور معاويه از علي ابن‏ابي‏طالب عليه السلام و خاندان بزرگوار پيغمبر ‏کرده و عمرو ابن‏عاص و ديگران را رسوا ساخته است. مرحوم مامقاني در کتاب رجال خود، او را مردي ‏جليل‏القدر و بزرگوار توصيف کرده است و پس از نقل داستاني از مدائني مي‏نويسد: شبهه‏اي در وثاقت او از ‏نظر روايت نيست(رجال مامقاني، ج 2، ص 172)‏

منابع:

درس صبر و استقامت در مكتب زينب عليها السلام تقوى – صادقى

زینب عقیله بنی هاشم سید هاشم رسولی محلاتی