جمعه ۰۲ مهر ۱۴۰۰

ویژه نامه


هی الصدّیقه الصغرى

«الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالاتِ اللَّهِ وَیَخْشَوْنَهُ وَلَا یَخْشَوْنَ أَحَداً إِلَّااللَّهَ»‏

حضرت زینب علیها السلام بدون شک یکی از تاثیر گذارترین زنان در طول تاریخ اسلام می باشد .تاثیر شگرف حضور ایشان در کربلا و اسرا و نقش موثر ایشان در خنثی کردن تبلیغات دشمن جزء روشن ترین و ماندگارترین صحنه های تاریخ اسلام می باشد.

او با شجاعتی تحسین برانگیز رو در روی یزید و درباریانش با قوّت و قدرت پیروزی حق و شکست باطل ‏را اعلان نمود و فرمود: فَکِد کَیدَک واسْعَ سَعیَک، فواللَّه لا تَمحوا ذکرَنا، ولا تُمیتُ وحیَنا… یزید! هر حیله‏ای ‏که داری به کار گیر و هر تلاشی می‏توانی انجام ده، سوگند به خداوند که هرگز نخواهی‏ توانست نام و یاد ما ‏را از ذهن‏ها محو کنی و یا آیین و وحی ما را از میان برداری… این سخنان را زن داغدیده‏ای بیان داشت که ‏یزیدیان عزیزترین کسان او را با دلخراش‏ترین وضع ممکن به شهادت رسانده‏اند و خود سرپرستی زنان و ‏کودکانی را برعهده دارد که دلهایشان داغدار و اشک‏هایشان جاری است. ‏

حضرت سجاد علیه السلام در توصیف عمه خود چنین می فرماید:

اِنَّ عَمَّتی زَیْنَب کانَتْ تُؤَدّی صَلَواتِها مِنْ قِیام، اَلفَرائِضَ وَ النَّوافِلَ، عِنْدَ ‏مَسیرِنا مِنَ الکُوفَهِ اِلَی الشّامِ، وَ فی بَعْضِ المَنازِل تُصَلّی مِنْ جُلُوسٍ لِشِدَّهِ الجُوعِ وَ الضَّعْفِ مُنْذُ ثَلاثِ لَیالٍ؛ ‏لاَنَّها کانَتْ تَقْسِمُ ما یُصیبُها مِنَ الطَّعامِ عَلَی الاَطْفالِ، لِاَنَّ القَوْمَ کانُوا یَدْفَعُونَ لِکُلِّ واحِدٍ مِنّارغیفاً واحِداً مِنَ ‏الخُبْزِ فِی الیَوْمِ وَ اللَّیلَه [همانا عمه‏ام زینب همه نمازهای واجب و مستحب خود را در طول مسیرما از کوفه به ‏شام ایستاده می‏خواند و در بعضی از منزل‏ها نشسته نماز خواند و این هم به‏جهت گرسنگی و ضعف او بود، ‏زیرا سه شب بود که غذایی را که به او می‏دادند میان اطفال تقسیم می‏کرد، چون که آن مردمان (سنگدل) در ‏هر شبانه روز به ما یک قرص نان بیشتر نمی‏دادند.

(ریاحین الشریعه، ج 3، ص 62)‏

علامه مامقانی در باره حضرت چنین می فرماید:

زینب، و ما زینب!و ما أدراک ما زینب! هی عقیله بنی هاشم، و قد حازت من ‏الصفات الحمیده ما لم یحزها بعد امّها أحد، حتّى حقّ أن یقال: هی الصدّیقه الصغرى ‏(مستدرک عوالم العلوم، ص:950‏)

از سوی دیگر این ارادت و شیفتگی منحصر به شیعیان نبوده بلکه بسیاری از بزرگان و عالمان اهل سنت بدان نیز معترف می باشند .

براى نمونه ابن اثیر از مورخین بزرگ اهل سنت مى‏گوید: «وکانت زینب امراه عاقله لبیبه جزله … وهو یدل ‏على عقل وقوه جنان; (اسد الغابه، ابن اثیر، دارالمعرفه، ج‏5، ص‏300) زینب زنى بود عاقل و خردمند و با زکاوت … و این (یعنى کلام حضرت زینب ‏در مجلس یزید) برعقل و قوت قلب [و پایدارى او] دلالت مى‏کند .»‏

همچنین جلال الدین سیوطى از مفسرین اهل سنت مى‏گوید: «وکانت لبیبه جذله عاقله لها قوه جنان (فاطمه الزهراء بهجه المصطفی، ص ۶۴۰٫) ‏زینب بانویى خردمند و عاقل بود و از قوت قلب [و مقاومت] برخوردار بود .»‏

و این هم بخشی از گفتار محمد غالب شافعی یکی از نویسندگان مصری که در شماره 27 سال اول مجله ‏الاسلام گفته‏است: یکی از بزرگترین زنان اهل‏بیت از نظر حسب و نسب، و از بهترین بانوان طاهره که دارای ‏روحی بزرگ و مقام تقوا، آینه سرتاپا نمای مقام رسالت و ولایت بوده حضرت سیده زینب دختر علی بن‏ابی ‏طالب کرم‏اللَّه وجهه است که به‏نحو کامل او را تربیت کرده بودند او از پستان علم و دانش خاندان نبوت ‏سیراب شده بود تا آنجا که در فصاحت و بلاغت یکی از آیات بزرگ الهی به شمار می‏رفت، و در حلم و ‏کرم و بینایی و بصیرت در تدبیر کارها در میان خاندان بنی‏هاشم و بلکه عرب مشهور شد و میان جمال و ‏جلال، و سیرت و صورت، و اخلاق و فضیلت را جمع‏کرده بود شبها در حال عبادت و روزها را روزه ‏داشت و به تقوا و پرهیز کاری معروف بود.

همسر حضرت زینب‏

‏ یکی از نکات برجسته در حیات طیبه حضرت زینب علیها السلام، ازدواج با عبدالله بن جعفر بن ابی طالب(برادرزاده امیرالمؤمنین علیه السلام) می باشد.

عبداللَّه بن جعفر یکی از شخصیتهای‏ مشهور اسلام و از سخاوتمندان بنام و معروف است. ‏پدرش جعفر بن ابی‏طالب از مسلمانان شجاع و دلیر صدر اسلام و از سخنوران و فصحای عرب بود عبداللَّه ‏بن‏جعفر گذشته از شخصیت بزرگ و اصالت خانوادگی و انتسابش به خاندان نبوت و بزرگان قریش، دارای ‏کمالاتی چون جود و کرم نیز بود که سبب سیادت و بزرگی بیشتری برای او شد تا آنجا که یکی از ‏سخاوتمندان مشهور عرب گردید و او را بحرالجود – دریای سخاوت – نامیدند.( قاموس الرجال، ج‏5، ‏ص‏411)‏

ابن حجر در کتاب تهذیب التهذیب می‏نویسد: عبداللَّه از کسانی است که از پیغمبرصلی الله علیه وآله و ‏عمویش علی‏بن‏ابی‏طالب علیه السلام و مادرش اسماء حدیث نقل کرده است و جمع زیادی مانند حضرت ‏ابوجعفر محمد بن‏علی ابن‏الحسین علیه السلام، حسن بن‏حسن بن‏علی، قاسم بن‏محمد ابن‏ابی‏بکر، عبداللَّه ‏بن‏حسن، عروه بن‏زبیر و دیگران نیز از او حدیث نقل کرده‏اند. ابن ابی‏الحدید و دیگران داستانهایی از او نقل ‏کرده‏اند به ویژه دفاعی که عبداللَّه در حضور معاویه از علی ابن‏ابی‏طالب علیه السلام و خاندان بزرگوار پیغمبر ‏کرده و عمرو ابن‏عاص و دیگران را رسوا ساخته است. مرحوم مامقانی در کتاب رجال خود، او را مردی ‏جلیل‏القدر و بزرگوار توصیف کرده است و پس از نقل داستانی از مدائنی می‏نویسد: شبهه‏ای در وثاقت او از ‏نظر روایت نیست(رجال مامقانی، ج 2، ص 172)‏

منابع:

درس صبر و استقامت در مکتب زینب علیها السلام تقوى – صادقى

زینب عقیله بنی هاشم سید هاشم رسولی محلاتی