پنجشنبه ۰۱ مهر ۱۴۰۰

ویژه نامه


وَ لَکَ فِی هَذَا اللَّیْلِ نَفَحَاتٌ وَ جَوَائِزُ وَ عَطَایَا وَ مَوَاهِبُ‏

وَ لَکَ فِی هَذَا اللَّیْلِ نَفَحَاتٌ وَ جَوَائِزُ وَ عَطَایَا وَ مَوَاهِبُ‏

و براى تو در این شب لطف ها و جایزه ‏ها و عطاها و بخشش‏ هاست

ماه مبارک شعبان -که به نام ماه پیامبر «صلی الله علیه و آله» در روایات معرفی شده است- از ایام خاص سال بوده که در روایات بر اهمیت و ارزش آن سفارشات متعددی وجود دارد. در این میان برخی از ایام این ماه شریف مانند شب نیمه شعبان از اهمیت مضاعفی برخوردار است که این نکته مورد اتفاق شیعه و سنی می باشد. عظمت این ماه به حدی است که مطابق با روایتی؛ هنگامی که پیامبر «صلی الله علیه و آله» در این شب خواب بودند جبرییل نازل شد و ایشان را بیدار و به احیاء و عبادت توصیه نمودند. در روایت چنین آمده است :

شب نیمه شعباندر خواب بودم که جبرئیل بر من نازل شد و فرمود: اى محمّد در چنین شبى خوابیده‎اى؟ گفتم: این شب چه شبى است؟

فرمود: شب نیمه شعبان است، برخیز! مرا بلند کرد و به بقیع برد، و سپس جبرئیل فرمود: سرت را بلند کن زیرا در این شب‎ها درهاى رحمت خدا در آسمان به روى بندگان باز است، همچنین درِ رضوان، درِ آمرزش، درِ فضل، درِ توبه، درِ نعمت، درِ جود و سخاوت، درِ احسان باز است، خداوند به عدد پشم‎ها و موهاى چرندگان در این شب گنهکاران را آزاد مى‎کند، پایان عمرها در این شب، تعیین مى‎گردد، رزق‎هاى یک سال در این شب تقسیم مى‎شود و حوادث یک سال در این شب معیّن مى‎گردد.

اى محمد! کسى که این شب را با تکبیر و تسبیح و تهلیل و دعا و نماز و قرائت قرآن و اطاعت و خضوع و استغفار بسر برد، بهشت منزل و سراى او است، و خداوند گناهان گذشته و آینده‎اش را مى‎آمرزد … اى محمد! این شب را احیاء بگیر و به امت خود دستور بده آنها نیز این شب را احیاء بدارند، و با عمل به سوى خدا تقرب جویند، چرا که این شب شبى شریف است. [1]

در روایتی دیگر نقل شده است که امیرالمؤمنین علیه السلام از بیکاری و بی تفاوتی افراد در چهار شب تعجب می کرد:

عَنِ الصَّادِقِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیٍّ ع قَالَ: کَانَ یُعْجِبُهُ أَنْ یُفَرِّغَ الرَّجُلُ أَرْبَعَ لَیَالٍ مِنَ السَّنَهِ- أَوَّلَ لَیْلَهٍ مِنْ رَجَبٍ وَ لَیْلَهَ النَّحْرِ وَ لَیْلَهَ الْفِطْرِ وَ لَیْلَهَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَان‏[2]

در این میان یکی از اعمالی که در روایات بدان تاکید بسیار شده است احیاء این شب می باشد. مراد از احیاء این است که مومن همه یا بخشی از شب را بیدار مانده و به عبادت و دعا مشغول شود. مطابق با روایتی احیاء شب نیمه شبعان موجب احیاء قلب خواهد شد. رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمود: هرکس که شب عید و شب نیمه شعبان را زنده بدارد «لَمْ یَمُتْ قَلْبُهُ یَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ» قلب او در روزی که قلبها می میرد نخواهد مرد و هیچ گاه دل مرده نخواهد شد.[3] از این رو در روایات، ادعیه بسیار زیبا با مضامین عالی در ارتباط با شب نیمه شعبان وجود دارد. به عنوان نمونه دعای زیر از نظر می گذرد:

إِلَهِی تَعَرَّضَ لَکَ فِی هَذَا اللَّیْلِ الْمُتَعَرِّضُونَ وَ قَصَدَکَ الْقَاصِدُونَ وَ أَمَّلَ فَضْلَکَ وَ مَعْرُوفَکَ الطَّالِبُونَ‏

خدایا متعرضان خود را در این شب به تو عرضه داشتند و قاصدان به درگاهت آمدند و طالبان آرزوى فضل و احسانت دارند

وَ لَکَ فِی هَذَا اللَّیْلِ نَفَحَاتٌ وَ جَوَائِزُ وَ عَطَایَا وَ مَوَاهِبُ‏

و براى تو در این شب لطف ها و جایزه ‏ها و عطاها و بخشش‏ هاست

تَمُنُّ بِهَا عَلَى مَنْ تَشَاءُ مِنْ عِبَادِکَ وَ تَمْنَعُهَا مَنْ لَمْ تَسْبِقْ لَهُ الْعِنَایَهُ مِنْکَ‏

که منت نهى بدانها به هر که خواهى از بندگانت و آنها را از آنکه بدان اعتنایى نداشته ‏اى باز دارى

وَ هَا أَنَا ذَا عُبَیْدُکَ الْفَقِیرُ إِلَیْکَ الْمُؤَمِّلُ فَضْلَکَ وَ مَعْرُوفَکَ‏

اکنون من این بنده کوچک توام که به تو آرزومندم از فضل و احسانت

فَإِنْ کُنْتَ یَا مَوْلاَیَ تَفَضَّلْتَ فِی هَذِهِ اللَّیْلَهِ عَلَى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِکَ وَ عُدْتَ عَلَیْهِ بِعَائِدَهٍ مِنْ عَطْفِکَ‏

و اگر باشى تو اى مولاى من تفضل کنى در این شب بر یکى از خلقت و عطا کنى به او جایزه ‏اى از مهربانى خود

فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ الْخَیِّرِینَ الْفَاضِلِینَ‏

پس رحمت فرست بر محمد و آل محمد (صلی الله علیه و آله) که پاک و پاکیزه و نیک و فاضلند

وَ جُدْ عَلَیَّ بِطَوْلِکَ وَ مَعْرُوفِکَ یَا رَبَّ الْعَالَمِینَ‏

و بر من از فضل و احسانت ببخش اى پروردگار جهانیان

وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِیِّینَ وَ آلِهِ الطَّاهِرِینَ وَ سَلَّمَ تَسْلِیماً

و درود و رحمت خدابر محمد (صلی الله علیه و آله) خاتم پیغمبران و آل او که پاکیزه‏ اند و سلام و تحیت فراوان باد

إِنَّ اللَّهَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ اللَّهُمَّ إِنِّی أَدْعُوکَ کَمَا أَمَرْتَ فَاسْتَجِبْ لِی کَمَا وَعَدْتَ إِنَّکَ لاَ تُخْلِفُ الْمِیعَادَ

زیرا خدا حمید و مجید است بار خدایا من تو را مى‏ خوانم همچنان که امر فرمودى پس دعایم مستجاب کن همانطور که وعده فرمودى زیرا که تو خلف وعده نمى‏ کنى

.

همچنین از دیگر اعمال مهم این شب زیارت امام حسین علیه السلام است . امام صادق علیه السّلام فرمود: هرکس دوست دارد پیامبران الهی را از نزدیک ملاقات کند؛ فَلْیَزُرْ قَبْرَ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع فِی النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ؛ پس بر او لازم است تا در نیمه شعبان قبر حسین بن علی علیهما السّلام را زیارت کند؛ چرا که در چنین روزی ارواح پیامبران علیهم السّلام از خداوند متعال اجازه می گیرند تا به زیارت حسین علیه السّلام مشرف شوند که خداوند متعال هم به آنها اجازه می دهد.[4]از این رو بسیار مناسب است که در این شب ضمن اهتمام به احیاء این شب، زیارت امام حسین علیه السلام نیز شتافته و البته برای کسانی که زیارت از نزدیک مقدور نیست، مناسب است که سر به جانب آسمان بلند کند و زیارت کند آن حضرت را به این کلمات: “اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا اَبا عَبْدِاللّهِ، اَلسَّلامُ عَلَیْکَ وَ رَحْمَهُاللّهِ وَ بَرَکاتُهُ.”

بدون شک انجام هر یک از اعمال شب نیمه شعبان از اموری است که می تواند ما را به محبت امام زمان علیه السلام نزدیک نماید. چه این که در روایتی از ایشان چنین نقل شده است : «فَیَعْمَلُ کُلُّ امْرِئٍ مِنْکُمْ مَا یَقْرُبُ‏ بِهِ مِنْ مَحَبَّتِنَا» هر یک از شما باید کاری کند که با آن به محبت ما نزدیک شود.[5]


[1] . وسائل الشیعه ج 8 ص 104

[2] -بحار الانوار . ج 94 ص 84

[3] – ثواب ‏الأعمال، ص77

[4] – تهذیب‏ الأحکام، ج 6، ص 48

[5] – بحارالانوار: ج۵۳،ص۱۷۶. احتجاج، طبرسی، ج۲، ص۵۹۹