یکشنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۰

از مرحوم آیت الله سید احمد زنجانی


گزیده الکلام ….؛قبور سلاطین در قم

قبور سلاطین در قم

شاه صفى اوّل کسى است که از سلاطین صفویه در قم مدفون گردید. در روى قبر او صندوقى هم بوده، ولى نقل مى‏کنند که فتحعلى شاه گفته بود که این صندوق در پیش روى ضریح مبارک به فاصله خیلى کم خلاف احترام است:

در محفلى که خورشید چون ذره مى‏نماید خود را بزرگ دیدن شرط ادب نباشد

پس امر داد آن را برداشتند.

دوم از سلاطین صفویه که در قم مدفون شد شاه عباس ثانى است که قبر او در بقعه مخصوصى است متصل به حرم شریف که از آنجا پنجره‏اى[1] به حرم باز است. صندوقى در روى مرقد او هست سنگین و نفیس [است] و قاعده بقعه به شکل هشتى است که با سنگهاى مرمر منقّش به نقش و نگار الوان، مزین گردیده [است] و در هر ضلع آن، در زمان سابق، قالیچه‏اى بوده که در روى آن، دو قرآن روى دو تا رحل منبّت گذاشته بودند که قاری ها از روى آنها قرائت مى‏نموده‏اند. اما قسمت مهم آنها به مرور زمان از بین رفته ولى بعضى از قالیچه و قرآن و رحلها فعلاً در اطاق موزه آستانه موجود است.

سوم و چهارم، شاه سلیمان و شاه سلطان حسین است که قبر آنها در بقعه‏اى است جنب بقعه شاه عباس که فعلاً درى از آنجا به اطاق موزه آستانه باز است. روى قبر هر یک صندوق على‏حده دارد.

دو قبر نیز از سلاطین قاجار در قم هست: یکى قبر فتحعلى شاه است و یکى قبر محمّدشاه که هر یک در صحن کوچک، حجره مخصوصى دارد و مجسمه هر یک، از سنگ مرمر روى قبرش هست و کتیبه‏اى به امر فتحعلى شاه در سنگ مرمر نوشته شده مشتمل بر اجمال تاریخ قاجاریه و ولیعهدى محمّد شاه آن هم در دیوار بقعه فتحعلى شاه منصوب است.

در بقعه محمدشاه، قبر مادر شاه سنگش بى‏اهمیت نیست؛ چون دور آن حکّاکى غریبى شده از اشکال حیوانات و درخت و نباتات و غیره. خیلى صاف و مناسب بیرون آورده‏اند.

قبور شاهزادگان صفویه که محمود افغان آنها را کشت آنها نیز در قم در سرداب زیر اطاق موزه است.


[1] در سال 1328 شمسی که ضریح مطهر را تعمیر و تجدید نمودند پنجره مزبور را تبدیل به درب نمودند و در این تعمیر ضریح مطهر به شکل بسیار زیبایی در آمده[است]. از قراری که در خود ضریح، نقش وثبت نموده اند مقدار ده کیلو طلا و 672 کیلو نقره و دو ملیون ریال اجرت مصرف این تعمیر گردیده. و در مهر ماه 1326 شروع به ساختمان و در 17 دی ماه 1328 شمسی مطابق 17 ربیع الاول 1369 قمری به اتمام رسید.(مصحح)