دوشنبه ۱۷ مرداد ۱۴۰۱


گزیده الکلام …؛هديه به اموات و صاحبان حقوق

هديه به اموات و صاحبان حقوق

يكى از اساتيد ما از مرحوم آقاى آقاسيد كاظم يزدى طباطبايى معروف صاحب عروة الوثقى، متوفى در 27 شهر رجب سنه 1337 كه از مراجع تقليد بود نقل كرد كه او فرمود:

چون اموات و ذوى الحقوق ما زيادند و من مجال نمى‏كنم كه براى هر يك از آنها يك سوره قرآن بخوانم؛ يك سوره قرآن كه براى يكى از آنها مى‏خوانم ثواب هبه ثواب آن را به يكى ديگر واگذار مى‏كنم و ثواب اين هبه را نيز به سومى و ثواب هبه سومى را به چهارمى واگذار مى‏كنم و هكذا.

بلى اين طريقه سهلى است براى استرضاى خاطر اموات و اداى بعضى از حقوق ارباب حقوق؛ چون ارباب حقوق هم زياد است اختصاص به اقارب و همسايه‏ها و اساتيد ندارد. ارباب خيرات كه احداث پل يا قنات يا آب‏انبار يا مسجد و مدرسه نموده‏اند كه شخص از آنها استفاده مى‏نمايد در ذمه شخص حق دارند بايد به جهت اداى حق او، او را شريك دعاى خير بنمايد.

مرحوم حاج مير بهاء الدين زنجانى، متوفى در سنه 1311 از ارباب خير بوده، در زنجان قنات و پل و مسجد و آب انبار و غيره احداث نموده و يك پل هم در انگوران، روى سفيد رود ساخته. آن موقعى كه مشغول ساختن پل سفيد رود بوده يك نفر گفته بود او اين بنا را به جهت شهرت و بلند كردن اسم خود مى‏سازد. اين حرف به گوش وى رسيده بود، او در جواب گفته بود: «بر فرض اينكه من قصد قربت نداشته باشم و بدين وجه، از ثواب اصل بنا محروم گردم؛ امّا دعاى آنهايى كه از اين بنا استفاده مى‏نمايند براى شهرت نيست. ممكن است من از دعاى آنها كه طلب مغفرت مى‏نمايند استفاده نمايم».

واقعاً به نكته خوبى برخورده و بلكه اختصاص به آنهايى كه از آن بنا استفاده مى‏نمايند ندارد. در شرق و غرب عالم، دعاى خير كه براى بانيان خير مى‏نمايند شامل او مى‏گردد.

بارى از جمله ارباب حقوق، صاحبان اخلاق و عادات و سنن حسنه مى‏باشند كه انسان از آنها سرمشق برمى‏دارد. و [نيز] ارباب سيف و قلم مى‏باشند كه انسان در سايه تأمين آنها در خانه خود راحت مى‏خوابد. و ارباب تصانيف مى‏باشند كه شخص از كتب و مصنفات آنها فايده مى‏برد. همه آنها كه فوايد وجود آنها عايد شخص گرديده در ذمه آن شخص حق دارند؛ بايد شخص براى اداى پاره‏اى از حقوق آنها، آنها را شريك در دعا و احسان و اعمال خيريه خود بنمايد: «سعديا مرد نكونام نميرد هرگز». چون آثار خيريه و اخلاق پسنديده وى، او را محبوب دلها و مذكور خاطرها مى‏نمايد بدين جهت همواره با ذكر خير زنده است. صورت نيكو بيننده را جلب مى‏نمايد سيرت نيكو شنونده را نيز:

من نديدم در جهان جست‏وجو هيچ خصلت بهتر از خلق نكو