پنجشنبه ۰۱ مهر ۱۴۰۰

از مرحوم آیت الله سید احمد زنجانی


گزیده الکلام… ؛ ترجمه حال مرحوم آخوند زنجانى

ترجمه حال مرحوم آخوند زنجانى

اما ترجمه حالات آن مرحوم به اجمال این است که مرحوم آقاى آخوند ملا قربانعلى زنجانى (اعلى الله مقامه) تاریخ ولادتش تفصیلاً معلوم نیست ولى سنش در حدود هشتاد، بلکه خورده‏اى بالا به نظر مى‏آمد. پس بدین حساب ولادتش گویا در حدود سنه 1246 اتفاق افتاده باشد. و محل ولادتش قریه اربن از دهات زنجان. پدرش على عسکر زارع، او در زنجان در مدرسه نصر الله خان، مقدمات و علوم ادبیه را تحصیل مى‏نمود تا اینکه در غوغاى ملاّ محمّد على بابى که در سنه 1266 اتفاق افتاد ـ چنانکه ناسخ التواریخ تفصیل آن را نوشته[1] ـ دید که شهر شلوغ شد از زنجان عازم عتبات عالیات گردید. ولکن چون راه عراق باز نبوده چند ماه در بروجرد مانده بعد که مانع برداشته شده بود آن وقت مهاجرت به نجف اشرف نموده بود.

در آنجا بعد از تکمیل متون فقه و اصول به درس خارج مرحوم شیخ انصارى و شیخ راضى فقیه حاضر مى‏شد. و از آقاى آقاشیخ حسن ممقانى نقل کردند که آن مرحوم نزد آقاى حاج سیّد حسین کوه‏کمرى نیز تلمذ کرده.

الحاصل: دوازده سال در خدمت مرحوم شیخ انصارى استفاده کامل نموده به رتبه عالیه اجتهاد و مرجعیت فتوا رسید. بعد مرحوم شیخ که در سنه 1281 وفات نمود، او مراجعت به زنجان نموده در آنجا مرجع تقلید و تدریس و استفتا و قضاوت گردید. حافظه غریبى داشت؛ هر استفتا از هر باب فقه از او مى‏نمودند، او بى‏مراجعه جواب مى‏نوشت و مدرک نیز اگر مى‏پرسیدند، فورى بیان می کرد. در ظرف 24 ساعت، بیشتر از یک مرتبه غذا نمى‏خورد. چون از خانه قدم بیرون نمى‏نهاد ـ به ملاحظه حفظ الصحه ـ در خوراک تقلیل مى‏نمود و تا آخر عمر از قواى خود از سمع و بصر و سایر حواس کاملاً تمتع داشت؛ در هیچ یک از آنها نقصى بروز ننمود تا اینکه در قضیه مشروطیت با نهضت ملى همراهى نکرد.

پس به شرحى که شنیدى او را به کاظمین بردند و در آنجا ماند؛ چون به نجف و کربلا اجازه ندادند، تا اینکه روز بیست و نهم شهر ربیع المولود سنه 1328 به دار بقا رحلت کرد. اهالى کاظمین تعطیل عمومى کرده، با حضور جمیع ارکان و علماى آنجا احتراماتى در تشییع جنازه به عمل آورده جنازه او را بین رواق پایین پا و رواق پشت سر در آن زاویه مقدسه دفن نمودند. و از او غیر از یک باب عمارت در زنجان و تقریباً به قدر قیمت آنْ قرض، چیزى باقى نماند.