دوشنبه ۰۵ مهر ۱۴۰۰

از مرحوم آیت الله سید احمد زنجانی


گزیده الکلام…؛ غفلت از نعمت ها

غفلت از نعمت ها

آن ها را (اهالی قطب) خداوند به این قطر و این خانه‏ ها و این زندگانى مأنوس کرده، دیگر به دل آن ها نمى ‏گذرد که از این قطر مهاجرت کرده، در نقاط معتدله منزل گزینند؛ بلکه همین طور با سرما دست به گریبان مى‏ شوند و به این زحمت، در آن خانه ‏ها روزگار مى‏ گذرانند. در مقابل آن ها، اهالى مناطق حارّه است که آن ها نیز با گرماى سخت، دست به گریبان مى‏ شوند. توى خمره مى ‏نشینند و وقتى که آب خمره گرم شد، عوض مى‏ نمایند. آبشان، گرم [و] غذایشان، گوشت سوسمار و خرچنگ.

حالا که قرعه اقبال به نام ما درآمده، مناطق معتدله قسمت ما شده، باید بى ‏اندازه شکر بکنیم که خداوند، این هواهاى لطیف و آب‏هاى خوشگوار و میوه ‏هاى آبدار و اقسام حبوبات و انواع سبزیجات و لحوم و وسوم[1] و شحوم و … مرحمت فرموده: «وإن تعدّوا نعمه اللّه‏ لاتحصوها».[2] علاوه از نعمت‏هاى خصوصى که هر کس مناسب حال خود، چندین گونه نعمت دارد و لکن ما غالبا غفلت کرده، ادنى توجّهى به آن ها نمى ‏کنیم. این، کفران ما است که گاه نعمت موجوده ما را از دست ما مى ‏رباید؛ و وجه غفلت ما این است که پیوسته به ما فوق خود نگاه مى ‏کنیم. پس آن گاه، نعمت‏ هاى موجوده خودمان در نظرمان از جلوه مى ‏افتد. امّا اگر به مادون خودمان نظر کنیم، قدر نعمت‏هاى خودمان را مى ‏دانیم؛ و لهذا بزرگان فرموده ‏اند: در امور دنیا، همواره به پائین‏تر از خود نگاه کن و در امر آخرت، به بالاتر. اثر اوّلى، این است که انسان به نعمت‏ها، شاکر و به بلاها، صابر مى ‏گردد. و اثر دویّمى، این است که اعمالش در نظرش از جلوه مى ‏افتد، دیگر عُجب و خودپسندى نمى ‏کند و درصدد تحصیل مرتبه فوق مى ‏باشد که کم‏کم، خود را به آن مرتبه مى ‏رساند و در عکس این، به عکس.

پس در دنیا، خوشبختى و بدبختى، از این دو نظر مایه مى ‏گیرد. این همه تلاش و گرفتارى و بدبختى مردم، در نتیجه همین نگاه کردن به ما فوق خودش است. پس اگر به درجه او رسید، این دفعه به ما فوق او نگاه مى ‏کند؛ و هکذا اگر رسید، غصّه آن، از ادراک لذّت نعمت موجوده‏اش باز مى ‏دارد. این است که همواره شب و روز، در تک و دو و تلاش است؛ از حلال نشد، از حرام و حیله سازى و دروغ‏پردازى.


[1]. نشانه ها و زیبائی ها.

[2]. نحل 18.