الاحد 02 جُمادى الأولى 1444 - یکشنبه ۰۶ آذر ۱۴۰۱


گزیده «الکلام…»؛ فتوّت و جوانمردی

فتوّت و جوانمردى، يك معنایى است، راستى و درستى نيز معناى ديگر. و ممكن است شخصى، دزد و دغل باشد؛ ولى در عين حال، جوانمردى و فتوّت داشته باشد؛ چنان كه ممكن است شخصى، راستى و درستى داشته باشد، امّا جوانمردى و فتوّت نداشته باشد؛

مثل آن مرد مقدّسى كه به دخترش جهيزيّه داده بود، بعد از چندى، دخترش ناخوش شده بود. او مأيوس از حيات دختر شده، رفته جهيزيّه را پيش چشم دختر جمع كرده، آورده بود. وى خود بر اين پيش دستى خود مباهات مى‏نموده، مى‏گفته من كه اين ها را جمع مى‏نمودم، دختر چشمش را باز كرده، نگاهى به من كرد، گفت: آقا جان! مى‏برى، ببر.

به خدا قسم، هنگام شنيدن اين قصّه، به چشمم اشك آمد؛ منتها مجلس بود، خوددارى كردم؛ و هم هنگام نوشتن، در اين هنگام خوددارى نكردم، اشك بى‏اختيار ريخت. بعد قلم را از دست گذاشته، اشكم را پاك نمودم. خدايا اين دل، دل بوده يا سنگ و آن مال، مال بوده يا ننگ؟

واقعا خيلى اشخاص هستند كه چندان قيد حلال و حرام را ندارند؛ امّا مردانگى و جوانمردى دارند. در معامله با آن ها، انسان مغبون نمى‏شود؛ امّا در برابر آن ها، اشخاصى هستند كه نهايت دقّت را در حلال و حرام دارند، لكن مردانگى و جوانمردى ندارند. در معامله، اصلاً رعايت انصاف نمى‏كنند. از اين ها، من در صف جماعت مى‏بينم؛ در جایى كه نشست، مثل سنگ حركت نمى‏كند، ولو به يك انگشت حركت كردن او جاى يك نفر باز مى‏شود، حركت نمى‏كند. شيطان اين دسته اشخاص را از كجايش مهار كرده، نمى‏دانم. فريفته عمل خود مى‏باشند. عمل خودشان را بزرگ مى‏بينند و يا عمل مردم را حقير مى‏شمارند. غرض، كجايشان درد مى‏كند، نمى‏دانم.

اجمالاً از اوصاف جوانمردى، نهايت دورند. با اينكه اين ها موفّق به بسيارى از مستحبّات مى‏شوند، ولى موفّق به اين قسمت از مستحبّ نمى‏شوند كه در معامله سهل‏گير باشند؛ با وجود اينكه حضرت رسول اكرم (صلّی الله علیه و آله) دعاى بركت كرده بر كسى که در فروش آسان گيرد، در خريد آسان گيرد، و در پرداخت و دريافتش نيز آسان بگيرد. «بَارَكَ‏ اللَّهُ‏ عَلَى سَهْلِ‏ الْبَيْعِ سَهْلِ الشِّرَاءِ سَهْلِ الْقَضَاءِ سَهْلِ الِاقْتِضَاء» (تهذيب الأحكام،ج‏7، ص18)