یکشنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۰

از مرحوم آیت الله سید احمد زنجانی


گزیده الکلام …؛ مرحوم سیّد محسن امین

مرحوم سیّد محسن امین

آقا سیّد محسن، از علماى بزرگ شیعه است که در شام سکونت دارد. نواده برادر مرحوم آقا سیّد جواد صاحب مفتاح الکرامه است. این است که در طبع مفتاح الکرامه، نهایت زحمت را متحمّل شده [و] در مراتب فضل و دانش و وفور علم و بینش، و کثرت سعى و کوشش بى ‏نظیر است. از مجاهدین مهمّ عصر ما است. تألیفات زیاد در کلام و فقه و تاریخ اسلام دارد. امروز، در جبل عامل، دو سیّد جلیل القدر از علما هستند که قلمشان در دفاع از شیعه و زنده کردن آثار آن ها، على الدوام کار مى ‏کند: یکى، آن جناب است و دیگرى، آقا سیّد عبد الحسین شرف الدین که مؤلّفات پربها دارند و به تألیف مشغول‏اند.

و باز دو نفر، محسن نام‏اند در خاک عربستان که در زنده کردن آثار شیعه، امروز، نهایت کوشش را دارند: یکى، آن جناب است که با تألیف احیاء الشیعه، رجال شیعه را از سلاطین و امرا و علما و شعرا، در صفحه تاریخ ثبت مى‏ کند؛ تا کنون، نه جلد از آن طبع شده، بقیّه، تحت تألیف و طبع است؛ و دیگرى، هم آقا شیخ محسن طهرانى است، معروف به شیخ آقا بزرگ، مجاور سامرا که با تألیف کتاب الذریعه، کتب و تصانیف شیعه را در دفتر تاریخ ضبط مى‏ کند؛ با خصوصیّاتى که دارند. مثلاً فلان کتاب، مصنّفش کیست و در چه تاریخ تألیف شده و موضوعش چیست و براى چه و براى که نوشته شده؟ چاپ شده یا نشده؟ و اگر چاپ نشده، نسخه خطّى آن در کجا است و کدام کتابخانه است؟ نسخه تمام است یا ناتمام؟ اصل است یا نه؟ همه این خصوصیّات را به قدر امکان ضبط مى‏ کند و تا حال، دو جلد آن طبع شده و بقیّه، تحت تألیف و طبع است.[1]

 امّا مسقط الرأس و موطن اصلى آن جناب، جبل عامل است. خداوند، این سرزمین را چه قدر مشمول عنایات خاصّه خود قرار داده؛ چه مجتهدهاى بزرگ از این خاک پاک برخاسته؛ محقّق ثانى و شهید اوّل و ثانى و صاحبان معالم و مدارک و وسایل و غیر آن ها، از محصول همین خاک پاک‏اند. شیخ بهایى، از این سرزمین است. بزرگان از علما که از این نقطه برانگیخته‏اند زیادند؛ حتّى صاحب وسایل، یک کتاب مستقلّ به نام امل الآمل در ترجمه احوال علماى جبل نوشته. در بعضى از کتب تراجم دیدم که در جبل عامل، دهى بوده داراى 36 خانوار، 37 نفر [از] آن ها، مجتهد بودند! حتّى از زنهاى آن، داراى ملکه اجتهاد بوده[اند]؛ مثل ستّ المشایخ[2] دختر شهید اوّل.


[1]– دو نفر امین است که امروز درامامت، با قلم درشت قلم فرسائی می کنند: یکی، آن جناب است که در ردّ شبهات عامّه، مجاهدات دارد؛ و دیگری، آقا شیخ عبدالحسین امینی تبریزی است که الغدیر می نویسد.

[2]– ستّ، مخفّف سیّده است .