یکشنبه ۰۴ مهر ۱۴۰۰

از مرحوم آیت الله سید احمد زنجانی


گزیده “الکلام…”؛ پنج روز دنیا


پنج روز دنیا

«هر کسى، پنج روزه نوبت او است.»

گویا اصلاً بناى روزگار نیست که بگذارد چراغ کسى تا صبح روشن باشد؛ و چند ساعت هم که روشن مى‏ ماند، آن هم در یک صفا و جلوه نمى‏ گذارد بماند؛ در هر لحظه مواجه با چندین گونه اشکالات مى‏ شود که از نور و صفایش کاسته و نزدیک به خاموشى مى ‏گردد. نوش و نیش روزگار، با هم قرین است؛ بلکه روزى که از هر جهت موافق کام و آمال باشد، براى کم کسى اتّفاق مى ‏افتد.

عبدالرحمن ناصر، از سلاطین امویّه که در اندلس، زمامدار امر سلطنت بود، بنا گذاشته بود روزهاى خوش خود را که از هیچ جهت به وى اندوه به مشامش نرسد، ثبت دفتر نماید. او هفت میلیون و نیم دینار صرف قصر زهرا کرده، قصرى در نهایت شکوه و عظمت بنا کرد که در عالم نظیر نداشت. سیزده هزار و خرده‏ اى کنیز ماهر در قصر داشت و مدّت پنجاه سال هم در نهایت کامرانى در اندلس سلطنت کرد. با وجود این، بعد از مرگ، به دفترش که روزهاى خوش خود را در آن ثبت مى ‏نمود مراجعه کردند، دیدند چهارده روز است. پس در مدّت پنجاه سال، با آن قدرت و جلال و شوکت و اقبال، فقط چهارده روز بر او از هر جهت خوش گذشته؛ وگرنه هر روز، بارى در دل و اندوهى در خاطر داشته است. این حکم این دنیا که مردم به همه طبقاتشان، در طلبش دنبال هم قافله‏ ها راه انداخته، آغوش‏ ها باز کرده ‏اند.

اشخاص بزرگ، اندوهشان هم بزرگ است. یکى، اندوهش اندوه نان شب است. بالاتر از آن، اندوهش، اندوه نان ماه. بالاتر از آن، اندوهش، اندوه نان سال است. بالاتر از آن، اندوهش، اندوه کسب اندوه تجارت، اندوه ده، اندوه شهر، اندوه محال، اندوه مملکت و هم چنین. پس هر چه رتبه بلند مى ‏شود، اندوه آن رتبه، در دلش جاگیر مى ‏شود. اکنون زعماى عالم، همین چند نفر زمامداران و رجال مهم دول بزرگ هستند: هیتلر، رئیس جمهورى آلمان؛ چرچیل، نخست وزیر انگلیس؛ استالین …؛ روزولت، رئیس جمهورى آمریکا؛ … ژاپن». اندوه آن ها، امروز بیشتر از اندوه تمام عالم است؛ چون اندوه آن ها، اندوه شهر و مملکت نیست، بلکه اندوه تمام عالم است که هر کدام مى‏ خواهند در همه عالم حکم روا گردد.

این اوقات، بندر سنگاپور، بین انگلیس و ژاپن مورد بمبارد و مرافعه سخت واقع شده است. اندوه آن ها، تصّرف یا نگاه دارى آنجاست. از قرار معلوم، ژاپنى ‏ها بنا دارند به هر قیمت [که] تمام بشود، آنجا را از دست انگلیسى‏ ها انتزاع نمایند، خیلى هم کشتار مى ‏دهند. انگلیسى‏ ها هم در مدافعه آن ها، بى ‏نهایت کوشش مى ‏نمایند؛ ولى گویا مفید واقع نشود؛ چون از قرار اخبار انگلیسى ‏ها، آن ها مشغول بیرون کردن مهمّات هستند؛ مثل اینکه از نگهدارى آنجا مأیوس شده ‏اند؛ بلکه پریشب، شب 25 محرّم، ژاپنى ‏ها خبر تصرّف آنجا را دادند، گرچه از ناحیه انگلیس تکذیب گردید. به هر صورت، از لحن مقاله طرفین در مى‏ آید که در این نزدیکى سقوط مى‏ نماید، اگر تا کنون سقوط نکرده باشد. ژاپنى‏ ها در برمه نیز سخت نبرد مى‏ کنند.