الاثنين 20 صَفَر 1448 - دوشنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۵

تم محرم

اعتکاف در مساجد جامع محله های تهران و شهرهای بزرگ
پرسش

آیا اعتکاف در مسجد جامع هر محله در تهران یا شهرهای بزرگ دیگر صحیح است؟

پاسخ

با فرض صدق مسجد جامع، صحیح است. مسجد جامع یعنی مسجد عمومی که محل اجتماع عامۀ مردم است و اختصاص به اهل یک محله و گروه خاصی ندارد و لازم نیست به آن، عنوان مسجد جامع اطلاق شود.

برگشتن مرد از اجازۀ اعتکاف در روز سوم آن
پرسش

اگر مردی به همسرش اجازۀ اعتکاف بدهد، ولی در روز سوّم اعتکاف پشیمان شود، تکلیف زن چیست؟

پاسخ

پس از اذن و وجوب اعتکاف، دیگر نمیتواند همسرش را منع کند و زن باید اعتکاف را تمام کند.

ریا
پرسش

آیا کاری که از روی ریا انجام شود (عبادت باشد یا غیر آن)، غیر از باطل بودن، حرام هم هست؟ اگر آن کار، هم برای خدا باشد و همه برای جلب توجه دیگران چطور؟

پاسخ

ریا در هر صورت حرام است.

ادای شهادت
پرسش

اگر شخصی شاهد درگیری و نزاع بین دو نفر باشد و کار به شکایت کیفری برسد، آیا در صورت توضیح خواستن ضابط انتظامی یا قضایی از این فرد، آیا بر او واجب است که برای شهادت دادن به دادگاه مراجعه کند و حقیقت را بگوید، هر چند مثلا فرد ظالم، کینه او را به دل بگیرد یا از دست او دلخور شود؟

پاسخ

ادای شهادت در دادگاه صالحه -اگر شهادت ندادن موجب تضییع حق یا مفسده دیگری شود- واجب است.

تقطیع کلام دیگران و انتشار آن
پرسش

برخی افراد، سخنان دیگران را متناسب با هدف خود، تقطیع کرده و در رسانه‌ها و فضای مجازی منتشر می‌کنند در حالی‌که موجب برداشت اشتباه مخاطبین و گاهی سبب هتک شخصیت افراد می‌شود. این کار چه حکمی دارد؟

پاسخ

چنانچه مستلزم کذب باشد حرام است. در غیر این صورت نیز اگر سبب هتک یا ایذاء گوینده باشد یا موجب شود ضرری به او برسد، جایز نیست.

بیهوش شدن موکل و تکلیف وکالت
پرسش

موکل بنده بر اثر ضایعه مغزی به کما رفته است. آيا وكالت با بيهوش شدن و إغما باطل مي‌شود؟

پاسخ

وکالت باطل نمی‌شود ولی تصرفات وکیل در زمان بیهوشی موکل نافذ نیست.

تقلید در ثابت شدن اول ماه
پرسش

آیا بحث رؤیت هلال و اثبات اول ماه، تقلیدی است؟

پاسخ

بخشی از آن تقلیدی و بخشی دیگر، غیر تقلیدی است. در مبانی علمی رؤیت هلال (مثلاً: آیا رؤیت با چشم مسلح معتبر است یا خیر؟ آیا هلال برای نقاطی که شب مشترک دارند واحد است یا خیر؟ آیا شهادت دو عادل معتبر است یا خیر؟) باید تقلید کند. اما اینکه آیا بر اساس آن مبانی، عملاً هلال دیده شده است یا خیر؟ ملاک، اثبات شرعی آن بر اساس حجت است. بنابراین اگر بر اساس مبانی مرجع تقلید، مکلف اطمینان به ثابت شدن اول ماه پیدا کند، همان ملاک است.

رؤیت هلال با چشم مسلح
پرسش

آیا رؤیت هلال و اثبات اول ماه الزاماً باید با چشم غیرمسلح صورت پذیرد یا اگر با استفاده از دوربین‌های دوچشمی و تلسکوپ یا از داخل هواپیما هم دیده شود، کافی است؟

پاسخ

رؤیت هلال در این موارد کافی نیست؛ بلکه باید مطمئن بود در فرض نبود مانع، هلال با چشم عادی، آن هم برای منطقه مکلف و ارتفاعات نزدیک، قابل رؤیت است.

نیت روزۀ یوم الشک
پرسش

- روزی را که نمی‌دانیم آخر ماه شعبان است یا اول ماه رمضان، با چه نیتی روزه بگیریم؟ آیا روزه این روز واجب است؟

پاسخ

واجب نیست روزه بگیرید و اگر بخواهید روزه بگیرید، باید به نیت روزۀ قضا یا روزۀ مستحبی و مانند آن روزه بگیرید و نمی‌توانید نیت روزۀ ماه رمضان کنید بلکه ظاهراً نمیتوانید قصد کنید آنچه را که فعلاً خداوند متعال از شما خواسته است انجام میدهید و همچنین نمی‌توانید نیت کنید که اگر ماه رمضان است روزۀ ماه رمضان و اگر ماه رمضان نیست روزۀ قضا یا روزۀ مستحبی و مانند آن باشد. و در صورتی که به نیّت روزۀ قضا یا روزۀ مستحبی و مانند آن روزه بگیرید، بعد معلوم شود ماه رمضان بوده، از ماه رمضان حساب میشود.

ادامه دادن سحری با گمان به باقی بودن وقت
پرسش

شخصی در ماه رمضان به اعتقاد اینکه هنوز اذان صبح نشده بدون آنکه تحقیق کند غذا می‌خورد؛ سپس متوجه می‌شود که بعد از اذان غذا خورده است. تکلیف او چیست؟

پاسخ

باید بقیۀ آن روز از چیزهایی که روزه را باطل می‌کند اجتناب کند و روزۀ آن روز را قضا کند ولی کفّاره ندارد.